27.05.2019 / FIUV

Пазіцыя № 29. “Роля свецкіх вернікаў у надзвычайнай форме рымскага абраду”🕑 15 хвілін

ПАЗІЦЫЯ № 29: РОЛЯ СВЕЦКІХ ВЕРНІКАЎ У НАДЗВЫЧАЙНАЙ ФОРМЕ РЫМСКАГА АБРАДУ

У фармаце PDF

Кароткі змест: У дыскусіях часта гучаць аргументы, што надзвычайная форма рымскага абраду выключае свецкіх вернікаў з удзелу ў літургіі, адаптуючы для іх толькі невялікую колькасць фармальных літургічных функцый. Напрыклад, яны могуць быць міністрантамі, але не лектарамі ці надзвычайнымі служыцелямі святой Камуніі. Гэтыя аргументы таксама звязаны з абвінавачваннямі ў “клерыкалізме”. Гэты артыкул дэманструе, што фармальныя літургічныя функцыі задумваліся не для спрыяння ўдзелу ў літургіі, а для годнай яе цэлебрацыі. Небяспека ж сёння заключаецца хутчэй ў “клерыкалізацыі” свецкіх асобаў, якую асуджалі перадусім св. Ян Павел ІІ і Папа Францішак і якая зыходзячы з меркавання, што ўладу і прэстыж у Касцёле маюць толькі духоўныя асобы, робіць з эліты свецкіх асобаў прыдатак да духоўнага стану. Яснае раздзяленне паміж духоўнымі і свецкімі асобамі ў надзвычайнай форме рымскага абраду спрыяе развіццю адчування ўласцівай ролі свецкіх: падпарадкоўваць Хрысту дом, а таксама свет працы і палітыкі.

1. У надзвычайнай форме рымскага абраду ўдзел свецкіх вернікаў у фармальных літургічных функцыях не настолькі яўна выражаны, як у звычайнай форме рымскага абраду [1]. Часам сцвярджаюць, што надзвычайная форма ў гэтым сэнсе несправядліва выключае свецкіх з больш поўнага ўдзелу ў літургіі і што такая форма выключэння сведчыць пра клерыкалізм. Дадзены артыкул з’яўляецца адказам на гэты аргумент. Ён таксама больш шырока разглядае ролю свецкіх вернікаў у Касцёле.

2. У гэтай серыі артыкулаў ужо разглядалася пытанне ўдзелу ў літургіі звычайных членаў супольнасці [2] і былі прапанаваны некаторыя шляхі паглыблення літургічнага досведу свецкіх вернікаў, прывязаных да надзвычайнай формы рымскага абраду [3].

Клерыкалізм, клерыкалізацыя і цэзарапапізм

3. Асобы духоўнага стану, якія атрымалі сакрамэнт пасвячэння, і асобы, якія не належаць да духавенства, як свецкія, так і кансэкраваныя [4], адыгрываюць розныя ролі ў Касцёле і ў гісторыі збаўлення. Клерыкалізм можна акрэсліць як схільнасць прымяншаць значэнне і годнасць свецкіх асобаў, а ў выпадку духоўных асобаў — падаўляць іх адпаведную аўтаномію ва ўласнай сферы. Супрацьлегласцю клерыкалізму з’яўляецца цэзарапапізм — прысвойванне свецкай ўладай той ўлады, якая адпавядае духоўнаму стану. Абодва гэтыя феномены сустракаліся ў гісторыі Касцёла, аднак ніводзін з іх не замацаваўся на працяглы час у якасці асновы каталіцкай думкі. Хоць супрацоўніцтва паміж духоўным і свецкім станам можа быць даволі цесным і тыя самыя асобы могуць выконваць адначасова духоўныя і свецкія ролі [5], мяжа паміж свецкай і духоўнай сферамі ўсё ж застаецца рэальнай.

4. Тэрмін “клерыкалізацыя” папулярызаваў св. Ян Павел ІІ [6]. Згодна з яго тлумачэннем, яна праяўляецца:

…калі сакрамэнтальныя і літургічныя функцыі, якія належаць святару, бя­руць на сябе свецкія вернікі або калі апошнія наважваюцца выконваць задачы пастырскага кіравання, якія па сутнасці належаць святару [7].

Зноў:

Зацікаўленасць свецкіх асобаў палітызуецца, калі свецкія ўцягваюцца ў выка­нанне “ўлады” ў Касцёле [8].

5. Папа Францішак нядаўна падкрэсліў гэтую думку:

Жанчын у Касцёле трэба цаніць, а не “клерыкалізаваць”. Той, хто думае пра жан­чын-кардыналаў, крыху пакутуе на клерыкалізм [9].

6. Замест таго, каб аспрэчваць зыходны пункт гледжання клерыкалізму, што толькі духавенству ў Касцёле належыць годнасць і ўлада, клерыкалізацыя спрабуе схіліць баланс паміж духавенствам і свецкімі на карысць апошніх, дазваляючы свецкім удзельнічаць у годнасці і ўладзе духавенства пад кіраўніцтвам таго ж духавенства. Паколькі такім чынам можна надаць прывілеі толькі невялікай колькасці свецкіх асобаў, паўстае, як нядаўна заўважыў Папа Францішак, новая, клерыкалізаваная эліта [10].

7. Правільным адказам на клерыкалізм будзе прызнаць як за духавенствам, так і за свец­кімі вернікамі адпаведную годнасць і аўтаномію. Напрыклад, дэкрэт Другога Ватыканскага сабору пра апостальства свецкіх Apostolicam actuositatem навучае:

Свецкія павінны распачаць аднову зямнога парадку як уласцівае ім заданне, i здзейсніць яе непасрэдна i рашуча, кіруючыся святлом Евангелля, духам Касцё­ла і адчуваючы наказ хрысціянскай любові [11].

Дэкрэт удакладняе, што зрабіць гэта можна ў кантэксце сям’і, прафесійнага і палітычнага жыцця [12].

Літургічныя функцыі ў выкананні свецкіх

8. У святле такога ўдакладнення становіцца відавочнай слабасць сцвярджэння, што надзвычайная форма рымскага абраду дэманструе клерыкалісцкую паставу, таму што выключае выкананне свецкімі пэўных літургічных функцый, якія па сваёй прыродзе або паходжанні належаць духавенству або прынамсі маюць на ўвазе нейкае цеснае супрацоўніцтва з духавенствам [13]. Гэты аргумент узнікае дакладна з-за такога складу мыслення, які звязаны з клерыкалізацыяй.

9. Магістэрый Касцёла сістэматычна супрацьстаяў сцвярджэнню, што для актыўнага ўдзелу ў літургіі неабходна выконваць нейкую фармальную літургічную функцыю. Св. Ян Павел ІІ падкрэсліваў:

…актыўны ўдзел не выключае актыўнай пасіўнасці цішыні, нерухомасці і слухання: насамрэч ён патрабуе гэтага. Тыя, хто моліцца, не з’яўляюцца пасіўнымі, напрыклад, калі слухаюць чытанні ці гамілію, альбо следуюць за малітвамі цэлебранта, спевамі і літургічнай музыкай. Гэта досвед цішыні і трывання, але яны сваім чынам глыбока актыўныя [14].

Перад сваім абраннем і пасля яго Папа Бенедыкт XVI падкрэсліваў асаблівую глыбіню ціхага ўдзелу і маўклівай камунікацыі [15].

10. Што датычыцца надзвычайных служыцеляў святой Камуніі, то Кангрэгацыя Божага культу і дысцыпліны сакрамэнтаў палічыла неабходным падкрэсліць, што іх прыцягненне прадугледжвае наяўнасць выключнай практычнай патрэбы і не накіравана на “больш глыбокі ўдзел свецкіх” [16]. Таксама кардынал Хаўерэ Ортас, прэфект той жа Кангрэгацыі, даў тлумачэнне наконт літургічных функцый, дазволеных свецкім вернікам у святле канона 230:

Таксама неабходна ясна разумець, што вышэйзгаданыя літургічныя служэнні выконваюцца свецкімі асобамі ex temporanea deputatione, згодна з меркаваннем біскупа, у той час як свецкія асобы, мужчыны ці жанчыны, не валодаюць нейкім правам іх выканання [17].

11. Удзел свецкіх вернікаў у літургічных функцыях, які, зразумела, з’яўляецца цалкам законным і нясе сапраўдную дапамогу Касцёлу, не задуманы для спрыяння больш глыбокаму ўдзелу тых, хто выконвае гэтыя функцыі, або для надання свецкім асобам нейкай годнасці ці ўлады, якой іначай яны не мелі б: хутчэй ён спрыяе годнай цэлебрацыі літургіі [18]. Свецкія асобы, якія ўдзельнічаюць у фармальным літургічным служэнні, могуць адчуваць асабліва глыбокую ўключанасць у літургію: у прыватнасці, часта адзначаюць, што прыслугоўванне пры алтары можа спрыяць развіццю пакліканняў да святарства [19]. З іншага боку, тэхнічныя вымаганні, напрыклад ад спевакоў і міністрантаў, могуць таксама перашкаджаць ім уваходзіць у малітоўнае сузіранне літургічнага дзеяння. У любым выпадку, такія літургічныя функцыі не з’яўляюцца ані неабходным элементам, ані ўзорам для ўдзелу свецкіх вернікаў у літургіі. Не адлюстроўваюць яны і ўласцівую ролю свецкіх асобаў у Касцёле ў цэлым.

Свецкія інстытуты ў Касцёле

12. Рэальны погляд на свецкую сферу як на частку Касцёла, якая дапаўняе сферу духоўна­га, а не супярэчыць ёй, прыйшоў у заняпад разам са свецкімі каталіцкімі інстытутамі, якія адыгрывалі важную ролю ў жыцці каталікоў да сярэдзіны ХХ ст. Каталіцкія дзяржавы, свецкія каталіцкія інстытуты, задзейнічаныя ў медыцыне і адукацыі, гільдыі і брацтвы, а нават камерцыйныя прадпрыемствы з моцным каталіцкім характарам калісьці абвяшчалі сапраўдную веру шматлікімі спосабамі [20].

13. Хоць часам і даходзіла да злоўжыванняў, у мінулыя стагоддзі зямной уладай надзялялі высокіх прадстаўнікоў духавенства, а духоўныя прывілеі надавалі важным прадстаўнікам свецкага стану [21]. Гэтым дэманстравалася ўзаемнае прызнанне і паша­на паміж двума станамі, іх гармонія і ўзаемадзеянне для прасоўвання хрысціянскага грамадства і той факт, што ніводны стан не падпарадкоўваецца іншаму ў сваёй уласнай сферы дзеяння. Сёння захоўваюцца рэдкія, але важныя прыклады гэтай сістэмы. Сюды ўваходзяць прывілеі некаторых абатыс, а таксама функцыі прадстаўнікоў духавенства пры адкрыцці сесій свецкіх заканадаўчых органаў некаторых краін. У надзвычайнай форме рымскага абраду прадугледжана перадача пацалунку спакою “свецкім асобам высокай годнасці” [22].

14. Старанную падтрымку, якую свецкія асобы ў мінулыя часы аказвалі нават літургічнаму служэнню Касцёла, можна паказаць на прыкладзе гільдый і брацтваў, якія ў Сярэднявеччы бралі на сябе клопат пра канкрэтныя літургічныя патрэбы і задачы [23]. Падобная падтрымка і сёння працягвае ляжаць на плячах свецкіх дабрадзеяў Касцёла і, па-свойму, на плячах Міжнароднай федэрацыі “Una Voce” і мясцовых асацыяцый, якія ў яе ўваходзяць.

15. Сёння сям’я з’яўляецца галоўнай сферай, у якой развіваецца свецкая каталіцкая супольнасць, прычым свецкія асобы атрымліваюць тут сваю ролю не ад духавенства, а наўпрост ад Бога. Папа Пій ІХ падкрэсліваў:

Таму сям’я атрымлівае наўпрост ад Стварыцеля місію, а таму і права выхоўваць патомства — права неадчужальнае, бо яно нераздзельна звязана з суровым аба­вязкам (належным папярэднікам любога права любой грамадскай супольнасці і дзяржавы), а таму не можа парушацца ніякай зямной уладай [24].

Сям’я праяўляе клопат пра духоўны і фізічны дабрабыт сваіх членаў, а дагматычная канстытуцыя Другога Ватыканскага сабору пра Касцёл Lumen gentium называе яе “хатнім Касцёлам” [25].

16. Духоўнасць, характэрная для каталікоў, прывязаных да надзвычайнай формы, робіць вялікі націск на сям’ю і захоўвае шмат станоўчых рысаў каталіцкага дому, напрыклад публічную дэманстрацыю пабожных выяваў і супольную малітву, тады як у многіх намінальна каталіцкіх дамах гэтыя з’явы зніклі. Такім чынам гэтая духоўнасць спрыяе развіццю супольнасці з вельмі моцнай каталіцкай ідэнтычнасцю, прычым гэтая ідэнтычнасць праяўляецца візуальна.

17. Сведчанне каталіцкіх сем’яў нагадвае нам, што Касцёл не з’яўляецца духоўнай установай, куды свецкія вернікі ходзяць, каб атрымаць пэўныя тавары і паслугі. Касцёл на зямлі з’яўляецца супольнасцю вернікаў, а сям’я з’яўляецца базавай адзінкай гэтай супольнасці ў яе зямным вымярэнні. У сферы зямнога парадку свецкія асобы маюць прэрагатывы і ўладу, якія з’яўляюцца неадчужальнымі [26]. Выразнае разуменне гэтага дазволіць каталікам вызваліцца ад клерыкалізму і пазбавіцца жадання прабіцца ў сферу дзейнасці духавенства.

18. Яснае раздзяленне паміж духоўнымі і свецкімі асобамі ў літургіі надзвычайнай формы спрыяе гэтаму разуменню іх адрозных роляў. У той жа час такія рысы старажытнай літургіі, як асобны Confiteor святара і міністрантаў і супольны напрамак малітвы [27], падкрэсліваюць, што ўсе яны ўключаны ў літургію і сумесны акт пакланення.

19. Папа Бенедыкт XVI ўказваў на станоўчыя ўзаемаадносіны паміж сакралізаванай літур­гіяй і ўсведамленнем адрознага паклікання свецкіх:

Страта разумення значэння і важнасці хрысціянскай малітвы можа прывесці толькі да страты адчування спецыфічнага і істотнага паклікання свецкіх асобаў, якое заключаецца ў тым, каб насычаць зямны парадак духам Евангелля [28].


[1] У надзвычайнай форме свецкія асобы зазвычай прыслугоўваюць пры алтары, фарміруюць хор і збіра­юць ахвяраванні ў нядзелю. У звычайнай форме да гэтых функцый дадаюцца таксама іншыя: свецкія лектары (у нядзелі яны чытаюць два чытанні перад Евангеллем), асобы, якія выконваюць рэспансарыйны псальм і малітву вернікаў, удзельнікі працэсіі з дарамі, надзвычайныя служыцелі святой Камуніі і ў некаторых выпадках асобы, якія праводзяць паралельныя паралітургічныя набажэнствы, напрыклад дзіцячую літургію. Многія з гэтых функцый пералічаны і кіруюцца кан. 230 Кодэкса кана­нічнага права (1983) і Агульнымі ўводзінамі да Рымскага Імшала (2003), 98–107.

[2] Пазіцыя № 2, “Літургічная пабожнасць і ўдзел у літургіі”.

[3] Перадусім аднаўленне больш сэнсоўнай працягласці эўхарыстычнага посту (Пазіцыя № 10, “Эўхарыстычны пост”), аднаўленне абавязковых святаў у традыцыйныя даты (Пазіцыя № 13, “Абавязковыя святы”) і дазвол цэлебрацый паводле нерэфармаваных абрадаў Вялікага тыдня (да 1955 года) (Пазіцыя № 14, “Рэформа Вялікага тыдня ў 1955 годзе”).

[4] Кансэкраваных асобаў часам вылучаюць са свецкіх, а часам уключаюць у іх склад. У гэтым артыкуле важна падкрэсліць, што кансэкраваныя асобы як такія не належаць да духавенства, хоць яны таксама адрозніваюцца ад (астатняй часткі) свецкіх.

[5] Напрыклад, святар можа быць адначасова прафесійным лекарам, настаўнікам або архітэктарам. Цягам гісторыі некаторыя біскупы выконвалі свецкую ўладу, а Папа і сёння робіць гэта.

[6] Св. Ян Павел ІІ, паслясінадальная апостальская адгартацыя Christifideles laici (1988), 23: “Але разам з пазітыўнымі ацэнкамі на пасяджэннях Сіноду было дастаткова крытычных заўвагаў адносна тэндэнцыі да некрытычнага карыстання тэрмінам “служэнне”, да ўраўноўвання святарства паўсюднага і па-сланніцкага [службовага] святарства, да незахавання пэўных касцёльных законаў і нормаў, да занадта свабоднай інтэрпрэтацыі “замяшчэння”, да “клерыкалізацыі” свецкіх. Звярталася таксама ўвага на небяспеку ўтварэння ў Касцёле de facto адрознай структуры служэння, паралельна той, якая мае сваю аснову ў сакрамэнце святарства”. (“…vocabuli “ministerium”, circa confusionem et, interdum, exaequationem commune inter et sacerdotium ministeriale, circa id quod aliquae ecclesiasticae leges et normae parum observentur; quod ad arbitrium fiat interpretatio de conceptu “subsidiaritatis”; quod christifideles laici quodammodo “clericalizentur”; quod periculum adsit re constituendi structuram quamdam ecclesialem servitii quae parallela exsistat illi quae Ordinis sacramento fundatur”.) Цыт. па пер. выд. Pro Christo: http://pro-christo.catholic.by/text/laici.htm.

[7] Св. Ян Павел ІІ, прамова да біскупаў Антыльскіх астравоў, 7 мая 2002. Пар. Christifideles laici, 23; Прамо­ва наконт удзелу свецкіх асобаў у святарскім служэнні, 22 красавіка 1994, 4: “Мы не можам павялічыць еднасць і цэласнасць Касцёлам шляхам “клерыкалізацыі” свецкіх вернікаў” і “лаіцызацыі” святароў”.

[8] Св. Ян Павел ІІ, прамова да біскупаў Антыльскіх астравоў.

[9] Інтэрв’ю з Андрэа Тарніелі ў La Stampa, апубл. 14 снежня 2013 года.

[10] Папа Францішак, ліст да старшыні Папскай камісіі па справах Лацінскай Амерыкі кард. Марка Уэле, 19 сакавіка 2016 года: “Самі таго не ўсведамляючы, мы стварылі свецкую эліту, лічачы адданымі толькі тых вернікаў, хто працуе ў сферы святарскіх справаў”. Папа Францішак крытыкуе ў гэтым лісце новы тып клерыкалізму, які з’яўляецца сучасным феноменам: “…які я лічу плёнам кепскай рэалізацыі эклезіялогіі, прапанаванай ІІ Ватыканскім саборам”.

[11] Другі Ватыканскі сабор, дэкрэт Apostolicam actuositatem, 7: “Laicos autem oportet ordinis temporalis instaurationem tamquam proprium munus assumere et in eo, lumine Evangelii ac mente Ecclesiae ductos et caritate christiana actos, directo et modo definito agere”. Пар. Gaudium et spes, 43; Lumen gentium, 30–38. Пар. св. Павел VI, энцыкліка Evangelii nuntiandi (1975), 70; Christifideles laici, 15; Св. Ян Павел ІІ, прамова да біскупаў Антыльскіх астравоў; Папа Бенедыкт XVI, энцыкліка Deus caritas est (2005), 29.

[12] Саборнае і паслясаборнае вучэнне Касцёла на гэтую тэму выкладае кардынал Фрэнсіс Арынзэ ў сваёй кнізе “The Layperson’s Distinctive Role”, San Francisco CA: Ignatius Press, 2013.

[13] Асноўным прыкладам такога выключэння з’яўляецца выкананне функцыі надзвычайнага служыцеля святой Камуніі замест “звычайнага”, духоўнага служыцеля святой Камуніі, святара або дыякана. Функцыі лектара і акаліта гістарычна з’яўляюцца ніжэйшымі духоўнымі пасвячэннямі; пры выкананні апошняй з іх у звычайнай і надзвычайнай формах рымскага абраду зазвычай выкарыстоўваецца нейкае падабенства духоўнай вопраткі. Калі праводзіць больш далёкія сувязі, то свецкі хор, акрамя частак, што належаць свецкім вернікам, таксама спявае тое, што раней выконвала духавенства: Ёзаф Юнгман заўважае, што гімн “Gloria” з ранніх часоў спявала “духавенства, сабранае ў прэзбітэрыі” (Josef Jungmann, “The Mass of the Roman Rite: Its origins and development”, English edition, перакл. Rev. Francis A. Brunner, New York NY: Benzinger Brothers, 1950, т. I, с. 357). У больш агульным сэнсе, калі кіраўнікі паралітургічнай “дзіцячай літургіі” не належаць да духавенства, то яны прымаюць на сябе духоўную ролю, кіруючы гэтымі набажэнствамі. Усе гэтыя і падобныя ролі выводзяць свецкіх асобаў са свецкай сферы і ўводзяць у тую сферу, дзе яны знаходзяцца пад кіраўніцтвам і ўладай духавенства.

[14] Св. Ян Павел ІІ, зварот да біскупаў паўночна-заходняга рэгіёна ЗША падчас іх візіту ad limina (1998).

[15] Йозеф Ратцингер, “Богословие литургии” (Благотворительный фонд имени святителя Григория Богослова, 2017), “Дух литургии”, с. 210: “Мы больш і больш ясна разумеем, што маўчанне з’яўляецца часткай літургіі. Спяваючы і молячыся, мы адказваем Богу, Які звяртаецца да нас, але вышэйшая таям­ніца, якая пераўзыходзіць усе словы, патрабуе ад нас маўчання”. Пар. Бенедыкт XVI, Пасланне на 46-ы Сусветны дзень сродкаў масавай камунікацыі “Цішыня і Слова: шлях евангелізацыі” (2012): “Напрык­лад, часта мы заўважаем, што менавіта ў цішыні адбываецца сапраўдная камунікацыя”. Гл. Пазіцыя № 9, “Цішыня і нячутнасць у надзвычайнай форме рымскага абраду”.

[16] Інструкцыя Redemptionis Sacramentum, 151: “Звяртацца па дапамогу надзвычайных служыцеляў у цэлебрацыі літургіі трэба толькі пры сапраўднай неабходнасці. Такое іх прыцягненне не накіравана на больш глыбокі ўдзел свецкіх, а хутчэй па самой сваёй прыродзе з’яўляецца дапаўняльным і часовым”. (“Solummodo ex vera necessitate recurrendum erit ad auxilium ministrorum extraordinariorum in Liturgiae celebratione. Hoc enim haud prospicitur, ut magis plenam laicorum participationem praestet, sed ex natura sua additicium ac provisorium est”.)

[17] Ліст прэфекта Кангрэгацыі Божага культу кардынала Хаўерэ Ортаса да старшыняў біскупскіх канферэнцый, 15 сакавіка 1994 года.

[18] Пазіцыя № 2, “Літургічная пабожнасць і ўдзел у літургіі”.

[19] Пазіцыя № 1, “Служба мужчын і хлопцаў пры алтары”.

[20] Такія прадпрыемствы могуць працаваць з улікам літургічнага календара і касцёльных абавязкаў, карыстацца благаслаўленнямі і іншымі сакрамэнталіямі, удзельнічаць у супольнай малітве, напрыклад у малітве “Анёл Панскі”. На больш агульным узроўні яны могуць падтрымліваць атмасферу і супольную пазіцыю, проста з’яўляючыся каталіцкімі і праяўляючы сваю веру словам і справай без страху і няёмкасці. Паколькі такія ўстановы стваралі духоўна прыхільнае асяроддзе для каталікоў і ў той жа час знаходзіліся ў непазбежным кантакце з некаталіцкімі ўстановамі і асобамі, іхні евангелізацыйны ўплыў быў даволі значны.

[21] Некаторым каралям у пэўных выпадках удзяляўся прывілей спажывання Найдаражэйшай Крыві (зазвычай у дзень каранацыі і пры смерці): гл. Пазіцыя № 17, “Прыняцце Камуніі толькі пад постаццю хлеба ў надзвычайнай форме рымскага абраду”, 20 і зн. 31. Таксама некаторыя каралі на працягу гісторыі лічыліся свецкімі протаканонікамі рымскіх касцёлаў: імператар Святой Рымскай імперыі ў базіліцы св. Пятра, кароль Францыі ў базіліках св. Яна на Латэране і св. Пятра, кароль Іспаніі ў базіліцы Найсвя­цейшай Дзевы Марыі Вялікай, каралі Англіі (да Рэфармацыі) у базіліцы св. Паўла за мурамі. Цяперашнія кароль Іспаніі і прэзідэнт Францыі таксама захоўваюць гэтыя тытулы. Ім належаў прывілей выконваць функцыю дыяканаў на папскай Імшы ў сваіх базіліках. На практыцы гэтым прывілеем карыстаўся толькі імператар.

[22] J. B. O’Connell, “The Celebration of Mass: a study of the Rubrics of the Roman Missal”, 4-е выд., Milwaukee: The Bruce Publishing Company, 1963, с. 430. О’Конэл цытуе адпаведны дэкрэт Святой Кангрэгацыі абрадаў, у якім называюцца асобы, што атрымліваюць гэты прывілей “magistratus, et Barones ac nobiles” (зноска 21). Зазвычай пры перадачы пацалунку спакою выкарыстоўваецца аскуляторый, хоць у Іспаніі і былой Іспанскай імперыі існавалі свае звычаі (гл. Пазіцыя № 19, “Пацалунак спакою”).

[23] Гл. Eamon Duffy, “The Voices of Morebath: Reformation and Rebellion in an English Village”, New Haven CT: Yale University Press, 2003, с. 25–28. У невялікай парафіі, якая была прадметам гэтага даследавання, канкрэтныя “крамы” і гільдыі пад кіраўніцтвам свецкіх асобаў пастаўлялі расходныя матэрыялы для літургіі, напрыклад пчаліны воск. У большых парафіях багатыя гільдыі фінансава забяспечвалі бакавыя капліцы і рэгулярныя Імшы, якія ў іх служыліся.

[24] Пій XI, энцыкліка Divini illius Magistri (1929), 32: “Habet igitur familia proxime a Creatore munus proptereaque ius prolis educandae; quod quidem ius cune abiici nequeat, quia cum gravissimo officio coniunctum, tum cuivis societatis civilis et reipublicae iuri antecedit, eaque de causa nulli in terris potestati illud infringere licet”. Папа Пій ХІ быў вымушаны паўтарыць гэтую думку ў адказ на парушэнне бацькоўскіх правоў у нацысцкай Германіі: энцыкліка Mitt brenender sorge (1937), 31. Пар. Другі Ватыканскі сабор, дэкларацыя пра хрысціянскае выхаванне Gravissimum educationis, 6.

[25] Другі Ватыканскі сабор, дагматычная канстытуцыя пра Касцёл Lumen gentium, 11: “У гэтым як бы хатнім Касцёле бацькі словам і прыкладам павінны быць для сваіх дзяцей першымі вестунамі веры і з асаблівым клопатам развіваць духоўнае пакліканне, уласцівае кожнаму з іх”. (“In hac velut Ecclesia domestica parentes verbo et exemplo sint pro filiis suis primi fidei praecones, et vocationem unicuique propriam, sacram vero peculiari cura, foveant oportet”.)

[26] Ibid., 33.

[27] Пра супольны напрамак малітвы гл. Пазіцыя № 4, “Літургічная орыентацыя”, 10. Цікава адзначыць, што ў кнізе, якая прысвечана тэме клерыкалізму і якая прадстаўляе негатыўную ацэнку папярэдняй літургічнай традыцыі, Расэл Шоу заўважае: “…адно з найбольш жорсткіх расчараванняў, якія дагэтуль прыносіла паслясаборнае літургічнае жыццё, заключаецца ў тым факце, што ў многіх парафіях “удзел” свецкіх, як здаецца, зазвычай азначае стварэнне сярод сабраных занятасці і замяшання, прычым адчування супольнасці асобаў, уключаных у агульны акт пакланення, увогуле або амаль што не ствараецца”.

[28] Бенедыкт XVI, Прамова да біскупаў штата Нью-Ёрк, 26 лістапада 2011 года. Гэтыя заўвагі звязаны з увядзеннем новага перакладу Імшала.

Пакінуць каментар

Scroll Up