30.04.2019 / А. Праспэр Геранжэ

А. Праспэр Геранжэ. “Літургічны год”. Гісторыя Велікоднага перыяду🕑 16 хвілін

Велікодным перыядам мы называем час паміж нядзеляй Уваскрасення Пана і суботай пасля Спаслання Духа Святога. Гэта найбольш святая частка літургічнага года, да якой скіраваны ўвесь гадавы цыкл. Гэта лёгка зразумець, калі паразважаць над веліччу свята Пасхі, якое называецца святам святаў або ўрачыстасцю ўрачыстасцяў па той жа прычыне, па якой, як кажа св. Грыгорый [1], самая святая частка Храма называлася святым святых, а кніга Святога Пісання, у якой апісваюцца заручыны паміж Хрыстом і Касцёлам, называецца Песняй песняў. Менавіта ў гэты дзень місія Уцелаўлёнага Слова дасягае сваёй мэты, да якой яна ўвесь гэты час няспынна імкнулася: чалавецтва ўздымаецца са свайго падзення і атрымлівае тое, што страціла праз грэх Адама.

Божае Нараджэнне прынесла нам Богачалавека; яшчэ не прайшло тры дні з таго часу, калі мы ўбачылі, як Ягоная бясконца каштоўная Кроў пралілася дзеля нашага адкуплення. Цяпер жа, у свята Пасхі, Езус больш не з’яўляецца ахвярай смерці; Ён Пераможца, Які знішчае смерць — дзіця граху — і абвяшчае жыццё, неўміручае жыццё, якое Ён здабыў для нас. Прыніжэнне бінтоў, пакуты агоніі і Крыжа — усё гэта засталося ў мінулым; усё змянілася ў славу — славу для Яго і нашу славу. У свята Пасхі Бог праз уваскрасенне Богачалавека зноў вяртае стварэнню такі стан, які быў у яго напачатку. Адзіны след, які застаўся ад смерці, гэта тое падабенства грэшнага цела (пар. Рым 8:3), якое Божае Ягня згадзілася прыняць на сябе. Езус здабыў вечнае жыццё не толькі для сябе: увесь род людскі таксама адрадзіўся з Езусам да несмяротнасці. “Паколькі праз чалавека прыйшла смерць, — кажа апостал, —так праз Чалавека – і ўваскрашэнне памерлых. Бо, як у Адаме ўсе паміраюць, так і ў Хрысце ўсе будуць ажыўлены” (1 Кар 15:21-22).

Таму святкаванне гэтага ўваскрасення з’яўляецца Вялікаднем, днём радасці, дасканалым днём — днём, якога чакае ўвесь год і вакол якога арганізуецца ўся яго будова. Паколькі ж гэта найсвяцейшы дзень, які адкрывае нам брамы неба, куды мы ўвойдзем, таму што мы ўваскрэслі разам з Хрыстом, — Касцёл хоча, каб мы дайшлі да яго, падрыхтаваныя цялесным утаймаваннем і скрухай сэрца. Менавіта дзеля гэтага быў устаноўлены Вялікі пост і менавіта таму Касцёл падчас перыяду Перадпосця заклікаў нас чакаць велікоднай радасці і напаўняцца пачуццямі, адпаведнымі набліжэнню такой вялікай ўрачыстасці. Мы паслухаліся гэтага закліку; мы прайшлі праз час падрыхтоўкі — і вось над намі ўзышло велікоднае Сонца!

Аднак недастаткова было ўстанавіць урачыстасць у той вялікі дзень, калі Езус, наша Святло, узняўся з цемры магілы: была і іншая гадавіна, якая патрабавала нашага ўдзячнага ўшанавання. Уцелаўлёнае Слова ўваскрэсла ў першы дзень тыдня — у той самы дзень, у які за чатыры тысячы гадоў да таго гэтае Нястворанае Слова Айца пачало сваю працу над стварэннем і паклікала да існавання святло, аддзяліўшы яго ад цемры. Так першы дзень тыдня быў асвячаны стварэннем святла. Дзякуючы ўваскрасенню Езуса гэты дзень атрымаў другое асвячэнне, і з таго часу днём Пана з’яўляецца нядзеля, а не субота. Так, нашае ўваскрасенне ў Езусе адбылося ў нядзелю і надало гэтаму першаму дню перавагу над іншымі днямі тыдня. Божае ўстанаўленне шабату было скасавана разам з іншымі загадамі закону Майсея, і апосталы пачалі навучаць вернікаў свяціць першы дзень тыдня, які Бог узвысіў падвойнай славай — славай стварэння і аднаўлення свету. Такім чынам, Касцёл з усіх дзён выбраў нядзелю, каб штогадовым успамінам ушаноўваць дзень уваскрасення Езуса. Габрэйскі ж Песах прывязаны да чатырнаццатага дня месяца нісана (гадавіны выхаду з Егіпта), таму ён па чарзе прыпадае на розныя дні тыдня. Габрэйскі Песах быў толькі правобразам; наша Пасха з’яўляецца рэальнасцю, якая паклала канец гэтаму правобразу. Так Касцёл разарваў апошнюю сувязь з Сінагогай і абвясціў вызваленне, замацаваўшы сваё самае ўрачыстае свята за тым днём, які ніколі не будзе згаджацца з той датай, калі габрэі святкуюць свой адгэтуль бессэнсоўны Песах. Апосталы пастанавілі, што хрысціянская Пасха ніколі не павінна святкавацца ў чатырнаццаты дзень нісана, нават калі гэта нядзеля; у такім выпадку Пасха павінна паўсюль адзначацца у нядзелю, наступную пасля той, якую Сінагога ўсё яшчэ святкуе па сваім састарэлым календары.

Тым не менш, з увагі на многіх габрэяў, якія прынялі хрост і сфарміравалі ядро раннехрысціянскага Касцёла, было вырашана, што закон наконт дня святкавання новай Пасхі павінен прымяняцца паступова і разважліва. У хуткім часе, як і прадказваў наш Збаўца, рымляне разбурылі Ерузалем. З руінаў узнялі новы горад, у ім было хрысціянскае пасяленне, быў таксама і Касцёл. Але гэты Касцёл быў цалкам вольны ад элементаў юдаізму, які Бог адкінуў такім бачным чынам. Пры прапаведаванні Евангелля і заснаванні Касцёлаў, нават далёка па-за межамі Рымскай Імперыі, большасці апосталаў не прыходзілася палемізаваць з юдэйскімі звычаямі; іхнія канвертыты паходзілі пераважна з язычнікаў. Святы Пётр, які на Ерузалемскім саборы абвясціў спыненне юдэйскага закону, у горадзе Рыме ўстанавіў прыклад вызвалення, так што Касцёл, які дзякуючы яму стаў Маці і Настаўніцай усіх Касцёлаў, ніколі не меў іншай дысцыпліны святкавання Пасхі, акрамя той, што ўстанавілі апосталы — нядзельнай.

Быў, аднак, у Касцёле адзін рэгіён, які на працягу вельмі доўгага часу выступаў супраць паўсюднай практыкі: гэта была Малая Азія. Св. апостал Ян, які шмат гадоў жыў у Эфесе і там памёр, палічыў разумным захаваць у гэтым рэгіёне юдэйскі звычай святкавання Пасхі, бо многія канвертыты там паходзілі з Сінагогі. Але і самі язычнікі, якія пазней сфарміравалі большую частку вернікаў, горача падтрымлівалі гэты звычай, які паходзіў з самага заснавання Касцёла ў Малой Азіі. З цягам часу гэтая анамалія стала прычынай скандалу: яна мела адценне юдаізму і перашкаджала супольнаму рэлігійнаму святкаванню, якое заўсёды з’яўляецца пажаданым, а асабліва ў выпадку Вялікага посту і Пасхі.

Св. Папа Віктар, які кіраваў Касцёлам з 193 года, вырашыў пакласці канец гэтай сітуацыі, палічыўшы, што прыйшоў час устанавіць адзінства ў такім важным элеменце хрысціянскага культу. Яшчэ ў 160 годзе, пры пантыфікаце св. Аніцэта, Апостальская Сталіца імкнулася сяброўскімі перамовамі схіліць Малую Азію да падпарадкавання агульнай практыцы, аднак вельмі цяжка было перамагчы тое, як у Малой Азіі ўспрымалі гэтую традыцыю. Св. Віктар, аднак, прадпрыняў яшчэ адну спробу. Ён вырашыў паказаць ім адзінадушную згоду, якая панавала ва ўсім астатнім Касцёле. Адпаведна, ён загадаў склікаць саборы ў некалькіх краінах, дзе ўжо было абвешчана Евангелле, каб на іх было разгледжана пытанне Пасхі. Паўсюль панавала аднастайная практыка, і гісторык Эўсэбій, які жыў на 150 гадоў пазней, запэўнівае, што людзі ягоных часоў цытавалі рашэнні сабораў у Рыме, Галіі, Ахаі, Понце, Палесціне і Эдэсе ў Месапатаміі. Сабор у Эфесе, які ўзначальваў біскуп таго горада Палікрат, быў адзіным саборам, які супраціўляўся Пантыфіку і адкідаў практыку паўсюднага Касцёла.

Не пажадаўшы больш цярпець апазіцыю, Віктар аддзяліў упартыя Касцёлы Малой Азіі ад еднасці са Святым Пасадам. Такое суровае пакаранне, якое было накладзена толькі пасля таго, як Рым вычарпаў усе астатнія сродкі змагання са злом, выклікала спачуванне некаторых біскупаў. Св. Ірынэй, які тады займаў кафедру ў Ліёне, прасіў за гэтыя Касцёлы, якія, як яму здавалася, зграшылі толькі сваім імкненнем да дабра. Ён дамогся ад Папы, каб той адклікаў сваё надта суровае пакаранне. Гэтая паблажлівасць мела свой эфект. У наступным стагоддзі св. Анатолій, біскуп Лаадыкеі, у сваёй кнізе пра Пасху, напісанай у 276 годзе, кажа нам, што нейкі час таму Касцёлы Малой Азіі падпарадкаваліся рымскай практыцы.

Праз нейкае дзіўнае супадзенне прыкладна ў той жа час Касцёлы Сірыі, Кілікіі і Месапатаміі стварылі скандал, зноў адышоўшы ад хрысціянскай і апостальскай практыкі святкавання Пасхі і вярнуўшыся да юдэйскага абраду ў чатырнаццаты дзень нісана. Гэтае адступніцтва ў сферы літургіі непакоіла Касцёл, таму адной з першых спраў, на якую звярнуў сваю ўвагу Нікейскі сабор, было ўвядзенне паўсюднага абавязку святкавання Пасхі ў нядзелю. Рашэнне было прынята аднагалосна, і Айцы Сабору пастанавілі, што “адклаўшы ўсякія дыскусіі, браты на Усходзе павінны святкаваць Пасху ў той самы дзень, што рымляне, александрыйцы і іншыя вернікі” [2]. Гэтае пытанне здавалася настолькі важным — бо яно закранала самую істоту хрысціянскай літургіі, — што св. Атаназій, называючы прычыны склікання Нікейскага сабору, кажа пра дзве: асуджэнне ерасі Арыя і ўстанаўленне адзінага дня святкавання Пасхі [3].

Сабор даў даручэнне біскупу Александрыі паклапаціцца пра стварэнне астранамічных табліц, якія вызначалі б дакладную дату Пасхі на кожны год. Прычынай такога выбару было тое, што астраномы Александрыі мелі рэпутацыю самых дакладных у сваіх вылічэннях. Гэтыя табліцы павінны былі дасылацца Папу, які затым кіраваў лісты ў некаторыя Касцёлы, даючы інструкцыі наконт аднастайнага святкавання найвялікшага свята хрысціянскага свету. Так адзінства Касцёла пачало выражацца ў адзінстве літургіі, і як Апостальская Сталіца з’яўляецца асновай першага адзінства, так яна стала асновай і другога адзінства. Аднак і да Нікейскага сабору Рымскі Пантыфік кожны год звяртаўся да ўсіх Касцёлаў з велікоднай энцыклікай, навучаючы іх пра дзень, калі трэба святкаваць урачыстасць Уваскрасення. Пра гэта мы даведваемся з сінадальнага ліста Айцоў Арльскага сабору (314 г.). Гэты ліст скіраваны св. Папу Сільвестру і ўтрымлівае наступны ўрывак: “Перадусім мы просім, каб святкаванне Пасхі Пана з пункту гледжання як часу, так і дня было аднастайным ва ўсім свеце і каб Вы, згодна са звычаем, скіроўвалі да ўсіх лісты адносна гэтай справы” [4].

Гэты звычай, аднак, не пратрымаўся доўга пасля Нікейскага сабору. Недакладнасць астранамічных вылічэнняў стварыла замяшанне ў справе вызначэння даты Пасхі. Гэтае вялікае свята заўсёды адзначалася ў нядзелю, і ніводзін Касцёл не думаў святкаваць яго ў той жа дзень, што і юдэі, аднак, паколькі не існавала аднастайнага пагаднення наконт часу вясновага раўнадзенства, у некаторыя гады здаралася, што дата Пасхі ў розных месцах не супадала. Паступова ўзнікла адхіленне ад пастановы Сабору, якая прадпісвала лічыць датай вясновага раўнадзенства 21 сакавіка. Календару патрабавалася рэформа, аднак ніхто не меў кампетэнцыі, каб яе здзейсніць. Ствараліся ўзаемна супярэчлівыя цыклы; Рым і Александрыя мелі ўласныя метады вылічэння. Таму ў некаторыя гады Пасха не святкавалася з той дасканалай аднастайнасцю, якой жадалі Айцы Нікейскага сабору. І ўсё ж гэтыя разыходжанні не былі выкліканы нейкім пачуццём адасобленасці.

Захад пайшоў за Рымам. Касцёлы Ірландыі і Шатландыі, якія карысталіся памылковымі цыкламі, былі прыведзены да аднастайнай практыкі. Нарэшце, у XVI ст. навука дасягнула дастатковых поспехаў, і Папа Грыгорый ХІІІ правёў рэформу календара. Раўнадзенства зноў вярталася на 21 сакавіка, як прадпісаў Нікейскі сабор. Адпаведны загад Папа даў булай ад 24 лютага 1581 года, у якой загадаў скасаваць дзесяць дзён у наступным годзе, а менавіта дні паміж 4 і 15 кастрычніка. Такім спосабам ён аднавіў працу Юлія Цэзара, які ў свае дні таксама звярнуў увагу на неабходнасць выправіць каляндар. Мэтай жа рэформы, або, як кажуць, новага стылю, Грыгорыя ХІІІ быў Вялікдзень. Прынцыпы і пастановы Нікейскага сабору зноў займелі сілу ў дачыненні да галоўнага пытання літургічнага года, а Рымскі Пантыфік такім чынам указаў усяму свету на Вялікдзень не толькі на адзін год, а на стагоддзі. Дзякуючы гэтаму ўрачыстаму акту, які стаў прадметам цікаўнасці як для рэлігіі, так і для грамадства, ерэтычныя народы былі змушаны прызнаць боскую ўладу Касцёла. Яны выступалі супраць новага календара так жа, як выступалі супраць правіла веры. Англія і Германія вырашылі яшчэ шмат гадоў следаваць відавочна памылковаму календару, каб толькі не прымаць новы стыль, які яны самі прызналі неабходным — але ж гэта была праца Папы! [5] Адзіны народ у Еўропе, які захоўвае стары стыль, гэта Расія, чыя антыпатыя ў адносінах да Рыма прымушае яе адставаць ад астатняга цывілізаванага свету на дзесяць ці дванаццаць дзён.

Усё гэта паказвае нам, наколькі важна было вызначыць дакладны дзень Пасхі. Бог не раз цудамі паказваў, што дата гэтага вялікага свята не можа быць адвольнай. У тыя часы, калі замяшанне з цыкламі і адсутнасць правільных астранамічных вылічэнняў стваралі вялікую няпэўнасць наконт веснавога раўнадзенства, цудоўныя падзеі не раз дапаўнялі недахопы навукі і ўлады. У 444 г. Пасхазін, біскуп Лілібея на Сіцыліі (сучасная Марсала), у лісце св. Льву Вялікаму апавядае, што пры пантыфікаце св. Зосімы — калі Ганорый быў консулам адзінаццаты раз, а Канстанцый другі раз — у адным з касцёлаў людзям цудоўным чынам аб’яўляўся сапраўдны дзень Пасхі. Пасярод гарыстай і зарослай лесам мясцовасці на гэтым востраве стаяла вёсачка пад назвай Мельцінас. Касцёл там быў вельмі бедны, але дарагі Богу. Кожны год у ноч напярэдадні Велікоднай нядзелі святар ішоў у баптыстэрый, каб асвяціць ваду ў хрысцільні — і яна цудоўным чынам аказвалася напоўненай вадою, але не было зразумелага тлумачэння, адкуль гэтая вада з’явілася. Як толькі хрост быў удзелены, вада знікала сама па сабе, а хрысцільня рабілася цалкам сухой. У згаданы год людзі памыліліся з-за няправільных вылічэнняў і сабраліся на абрады Пасхальнай вігіліі. Чытанні былі прачытаны, і святар з вернікамі накіраваліся ў баптыстэрый — але хрысцільня была пустая. Яны чакалі цудоўнага з’яўлення вады, дзякуючы якой катэхумены маглі б атрымаць ласку аднаўлення, аднак чаканне было марным, і хрост прыйшлося адкласці. Аднак 22 красавіка, за дзесяць дзён да майскіх календаў, хрысцільня напоўнілася вадою да краёў, і так людзі зразумелі, што гэта была сапраўдная дата Пасхі ў той год [6].

Касіядор, пішучы ад імя караля Аталарыха нейкаму Северу, кажа пра падобны цуд, які здараўся штогод у вігілію Пасхі ў Луканіі, каля невялікага вострава Леўкатэі, у невялікім мястэчку, што называлася Марцыліяна. Была там вялікая крыніца з настолькі чыстай вадою, што само паветра было менш празрыстым. У велікодную ноч яе выкарыстоўвалі ў якасці хрысцільні. Святар, стаўшы пад скалою, якою прырода накрыла гэтую крыніцу, пачынаў чытаць малітвы благаслаўлення. І тады вада, нібы беручы ўдзел у пасхальнай радасці, пачынала падымацца, ды так, што спачатку яна была на ўзроўні пятай прыступкі, а падымалася да сёмай, нібы жадаючы хутчэй здзейсніць тыя ласкі, для якіх яна была выбрана інструментам. Тым самым Бог паказвае, што нават неадушаўлёныя істоты могуць удзельнічаць у святой радасці найвялікшага з усіх дзён, калі Ён гэтага захоча [7].

Св. Грыгорый Турскі кажа пра хрысцільню, якая існавала ў ягоныя часы ў Андалусіі і пры дапамозе якой Бог цудоўным чынам указваў людзям сапраўдны дзень Пасхі. У Вялікі чацвер кожнага года біскуп кіраваўся да касцёла ў суправаджэнні вернікаў. Аснова хрысцільні была зроблена ў выглядзе крыжа і выкладзена мазаікай. Яе старанна правяралі, каб упэўніцца, што яна абсалютна сухая. Пасля некалькіх малітваў усе пакідалі касцёл і біскуп запячатваў дзверы сваёй пячаткай. У Вялікую суботу біскуп у суправаджэнні сваёй паствы вяртаўся ў касцёл: пячатку правяралі і адкрывалі дзверы. Хрысцільня аказвалася поўнай, а ўзровень вады быў нават вышэйшы за падлогу, але вада не пералівалася. Біскуп прамаўляў экзарцызмы над цудоўнай вадою і выліваў у яе хрызма. Затым адбываўся хрост катэхуменаў, і як толькі сакрамэнт быў удзелены, вада адразу ж знікала і ніхто не мог зразумець, што здарылася [8]. Падобныя цуды занатаваны ў некаторых касцёлах на Усходзе. Пісьменнік VII ст. Ян Мосх кажа пра хрысцільню ў Лікіі, якая напаўнялася кожны раз у вігілію Пасхі, але вада заставалася там на працягу ўсіх пяцідзесяці дзён і раптоўна знікала пасля свята Спаслання Духа Святога [9].

У сваёй гісторыі перыяду Мукі Пана мы згадвалі пра пастановы, якія прымалі хрысціянскія кіраўнікі, забараняючы ўсе судовыя справы ў каляпасхальны час, г. зн. ад Пальмавай нядзелі да актавы свята Уваскрасення. Св. Аўгустын у сваім казанні на актаву Пасхі заклікае вернікаў пашырыць гэтае прыпыненне судовых спраў, спрэчак і варожасці на ўвесь год, а не толькі на пятнаццаць дзён, якія прадпісвае грамадскае права.

У Велікодны перыяд Касцёл накладае на сваіх дзяцей абавязак прыняць святую Камунію. Гэтае прыказанне засноўваецца на словах нашага Адкупіцеля, Які пакінуў Касцёлу права вызначаць час, калі хрысціяне павінны прымаць Найсвяцейшы Сакрамэнт. У раннія часы Камунію прымалі часта, а ў некаторых месцах нават штодзённа. Паступова вернікі зрабіліся больш халоднымі да гэтага велічнага Сакрамэнту, што можна бачыць з пастановы сабору ў Агдзе (506), згодна з якой тыя свецкія вернікі, якія не прыступяць да Камуніі на Божае Нараджэнне, Вялікдзень і Спасланне Духа Святога, больш не будуць лічыцца каталікамі [10]. Гэтая пастанова сабору ў Агдзе была прынята ў якасці закона амаль ва ўсім Заходнім Касцёле. Яна цытуецца ў пастановах Эгберта, арцыбіскупа Ёрка, і Трэцяга Турскага сабору. У многіх месцах, аднак, Камунію трэба было абавязкова прымаць у нядзелі Вялікага посту і ў апошнія тры дні Вялікага тыдня.

У 1215 годзе на Чацвёртым Латэранскім саборы, бачачы ўсё большы рост абыякавасці сваіх дзяцей, Касцёл са шкадаваннем пастанавіў, што хрысціяне сурова абавязаны прымаць Камунію толькі раз на год і што рабіць гэта трэба на Пасху. Каб паказаць вернікам, што гэта крайняя мяжа яго спачування, Касцёл на тым жа Саборы пастанавіў, што таму, хто асмеліцца парушыць гэты закон, — калі ён сам па сваёй волі аддзяліў сябе ад гэтай знешняй каталіцкай еднасці, — можа быць на ўсё жыццё забаронена ўваходзіць у касцёл, а пасля смерці адмоўлена ў хрысціянскім пахаванні [11]. Гэтыя пастановы сусветнага сабору паказваюць, наколькі важным з’яўляецца гэты абавязак велікоднай Камуніі. Аднак у той жа час яны прымушаюць нас скаланацца, думаючы пра тыя мільёны людзей ва ўсім свеце, якія штогод кідаюць выклік гэтым пагрозам Касцёла, адмаўляючыся выконваць абавязак, які прынёс бы жыццё іхнім душам і паслужыў бы вызнаннем іхняй веры. І калі мы зноў жа разважаем над тым, як многія з тых, хто прыступае да велікоднай Камуніі, больш не звяртае ўвагі на велікапосную пакуту, быццам бы такога абавязку больш не існуе, мы не можам не адчуваць смутак і нават здзіўляемся пра сябе, як доўга будзе Бог цярпець гэтыя парушэнні хрысціянскага закону.

Пяцьдзясят дзён паміж Вялікаднем і Спасланнем Духа Святога заўсёды лічыліся Касцёлам за найбольш святы час. Першы тыдзень яўна прысвечаны святкаванню Уваскрасення нашага Пана і адзначаецца як адно вялікае свята. Астатнія ж дні таксама пазначаны адмысловым характарам. Калі нават абмінуць радасць, характэрную для ўсяго перыяду, што выражаецца ў слове “Аллелюя”, трэба згадаць пра дзве практыкі, якія хрысціянская традыцыя прыпісала да Велікоднага перыяду і якія адрозніваюць гэты перыяд ад іншых. Па-першае, падчас усяго перыяду не дазваляецца пост: гэта пашырэнне старажытнага правіла, якое забараняла пасціць у нядзелю, — а Велікодны перыяд можна ўспрымаць як адну вялікую нядзелю. Гэтую практыку, якая, здаецца, паходзіць з апостальскіх часоў, прынялі нават самыя суровыя манаскія правілы як на Усходзе, так і на Захадзе. Другая практыка заключаецца ў тым, што ад Вялікадня да Спаслання Духа Святога падчас набажэнствах адсутнічае ўкленчванне. Усходнія Касцёлы верна захавалі гэтую практыку нават да сённяшняга дня. Доўгі час яе выконвалі таксама на Захадзе, але цяпер ад яе застаўся толькі след. Лацінскі Касцёл ужо доўга дапускае ўкленчванні падчас Імшы ў Велікодны перыяд. Тое, што засталося ад гэтага старажытнага звычаю, вернікі не заўважаюць, бо яны рэдка ўдзельнічаюць у цэлебрацыі кананічных гадзінаў.

Такім чынам, Велікодны перыяд з’яўляецца адным працяглым святам. Пра гэта казаў у ІІІ ст. Тэртуліян. Ён дакараў тых хрысціянаў, якія шкадавалі, што праз свой хрост яны адракліся ад святкаванняў паганскага года, і казаў ім: “Калі вы любіце святы, то ў нас, хрысціянаў, вы знойдзеце іх шмат; прычым не толькі такіх святаў, што доўжацца адзін дзень, але і такіх, што працягваюцца некалькі дзён. Язычнікі святкуюць кожнае сваё свята раз на год, аднак свае святы вы можаце адзначаць некалькі разоў, бо маеце восем дзён на іх святкаванне. Складзіце ўсе паганскія святы разам, і яны не дацягнуць да нашых пяцідзесяці дзён Спаслання Духа Святога” [12]. Св. Амброзій кажа пра тое самае: “Калі габрэі не задавольваюцца адным шабатам кожны тыдзень і адзначаюць таксама той, які працягваецца месяц, і яшчэ адзін, які працягваецца год, то як жа мы можам не адзначаць Уваскрасенне нашага Пана яшчэ больш? Таму нашыя продкі навучылі нас святкаваць пяцьдзясят дзён Спаслання Духа Святога як працяг Пасхі. Гэта сем тыдняў, а свята Пяцідзясятніцы пачынае восьмы… Падчас гэтых пяцідзесяці дзён Касцёл не захоўвае посту, як не робіць ён гэта і ў нядзелю, бо гэта дзень, калі наш Пан уваскрос, і ўсе гэтыя пяцьдзясят дзён — нібы шмат нядзеляў” [13].

[1] Гамілія ХХІІ.

[2] “Spicilegium Solesmense”, IV, 541.

[3] “Epist. ad Afros episcopos”.

[4] “Concil. Galliae”, т. І.

[5] Вялікабрытанія прыняла новы стыль пасля пастановы парламента ў 1752 годзе. — Заўв. перакл. англ. выд.

[6] Sti. Leonis Opera, Epist. III.

[7] Cassiodorus, “Variarum”, lib. VII, epist. XXXIII.

[8] “De Gloria Martyrum”, lib. І, cap. XXIV.

[9] “Pratum spirituale”, cap. CCXV.

[10] Concil. Agath., canon XVIII.

[11] Праз два стагоддзі Папа Яўген IV канстытуцыяй Digna Fide (1440) дазволіў прымаць гэтую святую Камунію ў любы дзень ад Пальмавай нядзелі да нядзелі ў актаве Пасхі ўключна. [У Англіі з дазволу Святога Пасаду час велікоднай Святой Камуніі працягваецца ад Папяльцовай серады да нядзелі ў актаве Пасхі. — Заўв. перакл. англ. выд.]

[12] “De Idololatria”, cap. XIV.

[13] “In Lucam”, lib. VIII, cap. XXV.


Аўтар: а. Праспэр Геранжэ (1805–1875), французскі святар, бенедыктынец, заснавальнік і абат Салемскага абацтва, адраджальнік манаскага жыцця пасля Французскай рэвалюцыі.
Выданне: Dom Prosper Guéranger, “The Liturgical Year”, Paschal Time, 2nd Ed., trans. Dom Laurence Shepherd, Dublin: James Duffy, 1888.
Ілюстрацыйнае фота: СС0.

Пакінуць каментар

Scroll Up