21.02.2019 / А. Праспэр Геранжэ

А. Праспэр Геранжэ. “Літургічны год”. Таямніца перыяду Перадпосця🕑 6 хвілін

Перыяд, у якім мы цяпер уваходзім, прадстаўляе нам некалькі глыбокіх таямніц. Гэтыя таямніцы, аднак, не належаць толькі да гэтых трох тыдняў, якія з’яўляюцца падрыхтоўкай да Вялікага посту: яны працягваюцца і далей — на ўвесь перыяд, які аддзяляе нас ад вялікага свята Пасхі.

Асновай усіх гэтых таямніц выступае лічба сем. Мы ўжо бачылі, якім чынам святы Касцёл увёў у свой каляндар перыяд Сямідзясятніцы. Паразважаем цяпер над вучэннем, схаваным пад сімваламі літургіі Касцёла. І найперш паслухаем св. Аўгустына, які дае ключ да ўсіх таямніц. “Ёсць два перыяды часу, — кажа гэты святы доктар Касцёла, — адзін з якіх ідзе цяпер і які мы праводзім пасярод спакусаў і няшчасцяў гэтага жыцця; іншы ж наступіць тады, і яго мы правядзём у вечнай бяспецы і радасці. На знак гэтага мы адзначаем два перыяды: адзін перад Пасхай, іншы — пасля Пасхі. Той, што перад Пасхай, сімвалізуе смутак цяперашняга жыцця; той жа, што пасля Пасхі, сімвалізуе шчасце будучага жыцця. (…) Таму першы мы праводзім у посце і малітве; падчас другога мы перастаём пасціць і аддаёмся хвале” [1].

Касцёл як інтэрпрэтатар Святога Пісання часта прадстаўляе нам два месцы, якія адпавядаюць двум перыядам часу, згаданым у св. Аўгустына. Гэтыя два месцы — Вавілон і Ерузалем. Вавілон з’яўляецца вобразам гэтага грэшнага свету, пасярод якога хрысціянін вымушаны праводзіць свае гады выпрабавання. Ерузалем жа — гэта нябесная краіна, дзе чалавек пасля ўсіх цяжкасцяў знойдзе адпачынак. Ізраэльскі народ, які сімвалічна прадстаўляе ўвесь род чалавечы, быў выгнаны з Ерузалема і прыведзены ў вавілонскі палон.

Вось жа, гэты палон, калі ізраільцянаў выселілі з гары Сіён, доўжыўся 70 гадоў. Менавіта таму, як сцвярджаюць Алкуін, Амалярый, Іва Шартрскі і ўсе вялікія літургісты, Касцёл устанавіў лічбу семдзесят як колькасць дзён адкуплення. Так, паміж нядзеляй Сямідзясятніцы і Пасхай толькі 63 дні, аднак Касцёл, згодна з прынцыпам, які пастаянна выкарыстоўваецца ў Святым Пісанні, выкарыстоўвае круглую лічбу замест дакладнай.

Жыццё сусвету, згодна са старажытнай хрысціянскай традыцыяй, дзеліцца на сем перыядаў. Род чалавечы павінен прайсці праз усе сем перыядаў, і затым наступіць дзень вечнага жыцця. Першы перыяд уключаў у сябе час ад стварэння Адама да Ноя; другі пачынаецца ад Ноя і аднаўлення свету сусветным патопам і заканчваецца пакліканнем Абрагама; трэці пачынаецца гэтым першым фармаваннем выбранага Божага люду і працягваецца да канца жыцця Майсея, праз якога Бог даў закон; чацвёрты перыяд працягваецца ад Майсея да Давіда, пры якім дом Юды набыў каралеўскую моц; пяты перыяд ахоплівае ўсе гады, якія прайшлі паміж уладараннем Давіда і вавілонскім палонам уключна; шосты перыяд датуецца вяртаннем габрэяў у Ерузалем і працягваецца да дня нараджэння нашага Збаўцы. Затым, нарэшце, наступае сёмы перыяд: ён пачынаецца ўзыходам Сонца справядлівасці, нашага міласэрнага Адкупіцеля, і будзе працягвацца да жахлівага прыйсця Суддзі жывых і памерлых. Вось гэтыя сем перыядаў часу, за якімі ідзе вечнасць.

Каб суцешыць нас пасярод змаганняў, якія настолькі багата напаўняюць наш шлях, Касцёл, нібы маяк, які ззяе ў цемры, што ахінула гэты свет, паказвае нам іншую сямёрку, якая наступіць пасля той, якую мы рыхтуемся пераадолець. Пасля сямідзесяці дзён смутку мы трапім у бліскучы Вялікдзень з яго сямю тыднямі радасці, што прадказваюць шчасце і ззянне нябёсаў. Правёўшы пост з Езусам і адпакутаваўшы з Ім, у пэўны дзень мы разам з Ім уваскрэснем, а нашыя сэрцы пойдуць за Ім у найвышэйшыя нябёсы, а тады праз кароткі прамежак часу мы адчуем, як на нас сыходзіць Дух Святы са сваімі сямю дарамі. Святкаванне ўсіх гэтых цудоўных радасцяў, як заўважаюць вялікія літургісты ў сваіх інтэрпрэтацыях абрадаў Касцёла, зойме ў нас сем тыдняў. Сем радасных тыдняў ад Вялікадня да Спаслання Духа Святога — гэта не вельмі шмат для тых таямніц, якія мы будзем перажываць; але гэты час з’яўляецца толькі сімвалам яшчэ больш радаснай будучыні — вечнай будучыні.

Пачуўшы гэты салодкі шэпт надзеі, сустрэнемся цяпер адважна з тымі рэаліямі, якія ставіць перад намі Касцёл, наша дарагая Маці. На гэтай зямлі мы прабываем часова; мы выгнаннікі і палонныя ў Вавілоне — горадзе, які плануе нашае знішчэнне. Калі мы любім сваю краіну, калі мы жадаем вярнуцца ў яе, мы павінны цвёрда стаяць супраць ілжывай прывабнасці гэтай чужой зямлі і адмаўляцца прымаць той келіх, які яна нам прапануе і якім яна зводзіць шмат нашых сяброў. Яна запрашае нас далучыцца да яе святаў і песняў, аднак нам трэба зняць струны з нашых арфаў і павесіць іх на вербах, што растуць на беразе ракі, пакуль нам не будзе дадзены знак вярнуцца ў Ерузалем (Пс 125). Гэтая зямля будзе прасіць нас сыграць ёй мелодыі нашага дарагога Сіёна, але як нам хопіць адвагі ў далечыні ад дома “спяваць песні Пана на чужой зямлі” (Пс 136)? Не, мы не павінны нават падаваць знаку, што мы згодныя са сваім знаходжаннем у палоне, іначай мы заслужым лёс вечных рабоў.

Такімі пачуццямі натхняе нас Касцёл падчас пакаяннага перыяду, які мы цяпер распачынаем. Ён жадае, каб мы паразважалі над пагрозамі, якія акружаюць нас; пагрозамі, якія паўстаюць ад нас саміх і ад стварэння. На працягу астатняй часткі года Касцёл грае нам нябесны спеў, салодкае “Аллелюя”, аднак цяпер ён просіць нас не выкарыстоўваць гэтае радаснае слова, таму што мы знаходзімся ў Вавілоне. Мы пілігрымуем далёка ад Пана: стрымаем жа нашы вясёлыя гімны да дня Ягонага вяртання. Мы грэшнікі і надта часта вадзілі сяброўства са светам Божых ворагаў; ачысцімся ж пакаяннем, бо напісана, што непрыемная пахвала ў вуснах грэшніка (Сір 15:9).

Таму галоўная рыса перыяду Перадпосця — гэта поўнае адмаўленне ад слова “Аллелюя”, якога не будзе чуваць на зямлі аж да таго шчаслівага дня, калі, панёсшы смерць з Езусам і пахаваныя разам з Ім, мы ўваскрэснем з Ім да новага жыцця (Клс 2:12).

Таксама ў нас забіраюць салодкі гімн анёлаў “Gloria in excelsis Deo”, які мы спявалі кожную нядзелю ад часу нараджэння нашага Пана ў Бэтлееме. Мы будзем паўтараць яго толькі ў святы святых, якія могуць сустракацца на працягу тыдня. Таксама начны Афіцый нядзелі страчвае да часу Пасхі цудоўны гімн св. Амброзія “Te Deum”, а напрыканцы святой Ахвяры дыякан больш не адпускае вернікаў сваім урачыстым “Ite, missa est”, а проста запрашае іх працягнуць свае малітвы ў цішыні і благаславіць Пана, Бога міласэрнасці, Які зносіць нас нягледзячы на нашыя грахі.

Пасля градуала Імшы замест патройнага “аллелюя”, якое рыхтавала нашыя сэрцы да слухання Божага голасу ў святым Евангеллі, мы пачуем толькі смутны і расцягнуты спеў, які называецца трактам.

Каб таксама і вока нашае вучыла нас таму, што мы ўваходзім у смутны перыяд, Касцёл апранае сваіх служыцеляў (як у нядзелі, так і ў буднія дні, якія не з’яўляюцца святамі святых) у цёмны фіялетавы колер. Да Папяльцовай серады дыякан носіць далматыку, а субдыякан — туніку, аднак затым яны адкладаюць гэтае ўбранне радасці, бо пачынаецца Вялікі пост, і наша святая Маці напаўняе нас глыбокім духам пакаяння, скасоўваючы ўсе тыя пышныя рэчы, якія ў іншыя перыяды яна любіць прыносіць у Божую святыню.

[1] Каментарый да псальма 148.


Аўтар: а. Праспэр Геранжэ (1805–1875), французскі святар, бенедыктынец, заснавальнік і абат Салемскага абацтва, адраджальнік манаскага жыцця пасля Французскай рэвалюцыі.
Выданне: Dom Prosper Guéranger, “The Liturgical Year”, Christmas, vol. I, 2nd Ed., trans. Dom Laurence Shepherd, Dublin: James Duffy, 1886.
Ілюстрацыйнае фота: СС0.

Пакінуць каментар

Scroll Up