21.07.2018 / Ks. Franciszek Gomułczak SAC

Кс. Францішак Гамулчак SAC. (1) “Няхай кожны спытаецца: які мой Езус?”🕑 9 хвілін

Казанне, прамоўленае 13 ліпеня 2018 года на майстэрні Ars Celebrandi ў Ліхэні. Гл. таксама аўдыёзапіс.

Пахвалёны Езус Хрыстус!

Сардэчна вітаю ўсіх вас, браты і сёстры! Збірае нас тут, на “святой зямлі”, зямлі Марыі Балеснай, Каралевы Польшчы, любоў да яе Сына, нашага Пана і Збаўцы, а таксама жаданне ўсё больш дасканалага служэння Яго святой справе, за якую Ён аддаў жыццё, — справе збаўлення душ. Гэта Ён хацеў, каб мы прыбылі сюды і, спазнаючы прыгажосць святой літургіі, вучыліся таму, што павінна быць самым узнёслым актам нашай людской прыроды, — пакланенню Богу, адзінаму ў Святой Тройцы.

Няхай уменне чэрпаць з бясконцых багаццяў святой літургіі застанецца з намі, калі мы вернемся ў месцы нашай працы і паслугі, каб пасля ўнутранай перамены мы прамянелі ў навакольным свеце і былі яго соллю і святлом, як гэтага хоча Пан. Сёння свету патрэбна моцнае сведчанне аб тым, што ўваскрослы Езус з’яўляецца Панам дзеля хвалы Бога Айца, а таксама што не дадзена людзям пад небам аніякага іншага Імя, у якім яны маглі б быць збаўлены. У мяне ствараецца ўражанне, што гэтая праўда не гучыць сёння дастаткова моцна таксама і ўнутры Касцёла. Магчыма, у нашыя часы трэба больш моцна чым калі падкрэсліваць, што імя Езус азначае “Пан збаўляе”. У патоку навамовы, якая мае месца таксама і ў Касцёле, можна страціць з поля бачання тое, кім з’яўляецца Езус з Назарэта: Богам ад Бога, святлом ад святла, Богам сапраўдным ад Бога сапраўднага, народжаным, а не створаным, адзінасутным Айцу, а праз Яго ўсё сталася.

У гэтым месцы я выкарыстаю цытату з кнігі нашага цудоўнага каталіцкага пісьменніка Рамана Брандштэтэра, які ў дарослым узросце перайшоў з юдаізму ў каталіцкую веру; сёння пра яго крыху забыліся — чытайце яго. Вось ягоныя словы:

Для мяне Хрыстус Евангелля з’яўляецца Богам суровым і патрабавальным. Ён не салодкі Езусік з яселькаў, часткова наіўны, часткова інфантыльны, часткова гратэскны. Ён Бог справядлівы, прабачлівы, але ад гэтага не менш суровы, і апынуцца ў Яго караючых руках — гэта не навагодняя прыгода. На старонках Евангелля і Апакаліпсіса Хрыстус часта з’яўляецца Хрыстом Ягвістычным. Згадайце, як Ён прамаўляў пракляцці на Харазін, Бэтсайду і Кафарнаум, згадайце Ягоныя сяміразовыя пагрозы, Ягоныя гнеў і гарачлівасць, калі ён кінуў свайму апосталу: шатане. Згадайце Хрыста з Апакаліпсіса, таго Хрыста-Слова з двусечным мячом у вуснах, які прыходзіць помсціць народам. Напэўна, гэта Бог ціхага сэрца, але таксама і Бог вялікай гарачлівасці, Бог міласэрнасці і жорсткіх патрабаванняў, Бог прабачэння і Бог ласкі, але таксама і Бог наступаючы, патрабавальны і “зайздросны” па чалавеку, як Ягоны… старазапаветны Айцец. Ён хоча перамяніць чалавека на сваё падабенства. Ён хоча зрабіць яго святым. Не ў пераносным, а ў поўным значэнні гэтага слова. Не трэба стылізаваць евангелічны тэкст пад мэты нашай кампраміснай выгоды. (…) Не трэба рабіць Хрыста саўдзельнікам нашых нізкіх жаданняў (R. Brandstaetter, “Jezus z Nazaretu”, Kraków 2012, t. 1, s. 26 – 27).

Калі мы страцім такі вобраз нашага Пана, нам можа пагражаць тое, што кс. праф. Парадоўскі у свой час назваў “езусізмам”. Чалавек можа “забыцца” пра тое, што Пан Езус з’яўляецца адной з Асобаў Найсвяцейшай Тройцы, што акрамя Яго існуюць таксама Айцец і Дух Святы. Справы выглядаюць так, што гэтае святое Імя скланяюць ва ўсіх склонах і на яго спасылаюцца пры кожнай нагодзе. Так у Пана можна адабраць, хоць і несвядома, Ягоныя боскасць і хвалу і звесці Яго да чыста натуральнай ролі, зрабіць з Яго Асобы кагосьці накшталт тэрапеўта і таннага цудатворцы, які можа неадкладна вызваліць нас ад нашага болю, нашых страхаў і г. д. А потым ужо Яго можна лёгка паставіць на адной паліцы з Будай ці Магаметам.

У сваім акружэнні мы павінны звяртаць увагу іншых на ўсё больш рэальную небяспеку вульгарызацыі Евангелля і вульгарызацыі вобразу нашага Пана, убірання Яго ў шаты чыстага натуралізму. Многія сёння паддаюцца спакусе прапаведавання “лёгкага Хрыста”, Хрыста, які не называе грэх грахом, які альбо не патрабуе нічога, альбо патрабуе вельмі мала. Калі ў іх пытаюцца пра цяжкія справы, якія патрабуюць адназначнага адказу ў духу Евангелля, яны праяўляюць нейкую сарамлівасць ці збянтэжанасць. Вы не заўважалі выпадкаў абвяшчэння Езуса здароўя, Езуса поспеху, Езуса самарэалізацыі, які зноў з’явіўся на зямлі, але ўжо без свайго Крыжа? Хоць Езуса без Крыжа і не бывае. Крыж з’яўляецца атрыбутам Яго месіянскай славы, падобна як і пусты гроб. Езус рабіў цуды, каб мы спазналі, кім Ён ёсць — і што Ён ЁСЦЬ. Такім спосабам ён праяўляў перад намі сваю ўладу над усім,  што існуе, паказваў сваю ўладу над смерцю, над людскімі слабасцямі, а перадусім паказваў сваё месіянскае пакліканне і сваю боскасць. Ён не вызваляе нас ад нясення крыжа і нават кажа трымаць яго мацней і ісці за Ім. Няма сэнсу ісці за Ім без крыжа. Ці Езус сёння не аздараўляе? Яшчэ як. Бо Ён той самы назаўсёды. Нельга, аднак, не заўважаць зместу, які нясе ў сабе адгартацыя св. Яна Паўла ІІ Salvifici doloris. Гэта адгартацыя пра збаўчую моц цярпення. Няма хрысціянства без Крыжа!

Я заўважаю ў целе Касцёла небяспечныя спробы “ачэсвання” каталікамі Хрыстовага крыжа, пазбягання тых яго частак, якія ціснуць або робяць яго нясенне па-людску абцяжарваючым. Многія сыны Касцёла, як свецкія, так і духоўныя, паддаюцца сёння спакусе прыпадабнення да таго, што Евангелле агульна называе “светам”, тлумачачы свае паводзіны тым, што нібыта неабходна ўмела падыходзіць да свайго апанента і не дражніць яго ў імя неакрэсленага “дыялогу”, а таксама выходзіць насустрач людскім грахам з т. зв. “зразуменнем”, што на практыцы можа азначаць іх павольнае прыняцце. Само слова “дыялог” сёння паддалося татальнай ідэалагізацыі і зрабілася словам-ключом, якое нічога не азначае. Ці Езус не вёў дыялогу? Ёсць прыгожы прыклад гэтага ў размове з Нікадэмам. Аднак дыялог бывае розны. Зусім іначай выглядае дыялог Пана з габрэямі пры ўваходзе ў святыню. Пан Езус не вёў пустых гутарак, Ён змушаў і змушае да таго, каб слухач ясна і адкрыта вырашыў, за Яго ён ці супраць. Ён не з’яўляецца чалавекам і тым больш Богам кампрамісу! Праўда не ідзе на кампраміс. Яна патрабуе рашучага абвяшчэння. Але як гэта рабіць, не маючы канчатковага пераканання, што Езус з’яўляецца Праўдай, што існуе аб’ектыўная праўда, што яна змешчана Богам у Хрыстовым Касцёле і што яна мае свой бляск?

У гэтым і ёсць прычына своеасаблівага “размякчэння” многіх каталікоў, духоўных і свецкіх! Дыялог не заключаецца ў тым, каб непрадуктыўна казаць адзін аднаму прыемныя рэчы. Дыялог — гэта прадстаўленне партнёру сваіх аргументаў з усёй павагай да яго, але і з мэтай пераканання яго ў сваёй праваце. Без гэтага дыялог становіцца пустой баўбатнёю і стратай часу або ілюзіяй таго, быццам мы штосьці робім. Сёння ў Касцёле праводзяцца незлічоныя сімпозіумы, канферэнцыі, сустрэчы, з якіх не вынікае нічога і ўдзельнікі якіх лічаць, што добра папрацавалі для Пана.

Па-другое, трэба адрозніваць дыялог і абвяшчэнне. Дыялог ніякім чынам не можа выключаць або замяняць абвяшчэння. Пан Езус не сказаў нам: “Ідзіце і вядзіце дыялог”. Ён сказаў: “Ідзіце і абвяшчайце” — “у час і не ў час”, дадае св. Павел.

Ідзіце і абвяшчайце, вучыце захоўваць усё, што Я загадаў вам…  Вось Я з вамі ва ўсе дні аж да сканчэння веку… Хто паверыць і ахрысціцца, той будзе збаўлены, хто не паверыць, будзе асуджаны…

Ці кажуць сёння бліжняму ў духу клопату аб яго збаўленні, што калі ён свядома адкіне Евангелле, то будзе асуджаны? Многія скажуць, што так казаць не варта. Але ж гэта навучанне Касцёла. Зазірнем у саборную канстытуцыю Lumen gentium, 14: “Таму не могуць збавіцца людзі, якія, ведаючы, што ён заснаваны Богам пры пасрэдніцтве Хрыста як неабходны, не жадаюць увайсці ў Касцёл ці заставацца ў ім”. Хутчэй у гэтым кірунку прымаюць захады, каб “шанаваць” суразмоўцу, ягоныя перакананні, рэлігію і т. п., і на гэтай “пашане”, што б яна ні азначала, спыняюцца. А дзе навучанне з моцай?! Дзе вера ў збаўчую моц Пана і Ягоныя словы? Бо мы абвяшчаем Евангелле для таго, каб навярнуць слухачоў. А калі “апостал” мае сумненні, “варта” казаць штосьці ці “не варта”, то кім для яго з’яўляецца Езус Хрыстус? Ці напэўна адзіным Адкупіцелем? То ці маем мы тады справу яшчэ з рэлігіяй ці ўжо з ідэалогіяй?

Тут і там чытаю пра епіскапаты некаторых азіяцкіх краін, якія кажуць пра неабходнасць асцерагацца навяртання іншаверцаў і прапануюць жыць сярод іх і з імі ў духу шанавання іх традыцый. Тады я задаю сабе пытанне, навошта яны самі навярнуліся і чаму не засталіся пры сваёй спадчыне? Евангелле не з’яўляецца нічыёй уласнасцю, і мы не можам хаваць яго наказы пад каўпаком нашых страхаў, перасцярог, няўпэўненасці, а можа і недахопу веры. Правілы гэтага свету не адпавядаюць Евангеллю, таму св. Павел кажа нам не браць прыклад са свету, бо пад выглядам клопату пра правілы гэтага свету мы спынім сваё апостальства і заменім яго морам слоганаў, пустаслоўя і навамовы. Евангелле нясе пасланне аб збаўленні. Змяняць яго мелодыю на мелодыю “свету” — гэта злачынства. Тады Евангелле можа стаць толькі натхненнем да змагання за мір, сацыяльную справядлівасць, роўнасць, да барацьбы з голадам, глабальным пацяпленнем і да раздзельнага збору смецця. Ці ж гэтыя справы не з’яўляюцца важнымі? Па-свойму з’яўляюцца. Проста Пан Езус прыходзіў не дзеля іх. Ён прыйшоў адкупіць чалавека, вярнуць яго да Айца ў годнасці Божага дзіцяці і такім аддаць яго Айцу. І перадусім у гэтым мы мусім Яму дапамагчы.

Які мой Езус? Няхай кожны задасць сабе гэтае пытанне і няхай на яго адкажа. Не будзем жа будаваць і ўдзельнічаць у будаванні касцёльнай навамовы, роўнай і непрадуктыўнай, незразумелай і неадназначнай, напоўненай міралюбствам і натуралізмам.

Старайцеся пры дапамозе чытання, слухання і разважання Божага слова адкрываць сапраўднага Хрыста. Нашага міласэрнага Збаўцу і Абаронцу, Ягня, якое аддаецца нам да канца, Сябра і Брата, але таксама Суддзю з сікстынскай капліцы, Пана будучай эпохі. Бога ад Бога, Святло ад Святла. Жыць такім Богам заўсёды будзе цікава, а апавяданне пра Яго слухача ніколі не знудзіць. Кожная і кожны з нас, адыходзячы ад алтара Пана, павінен быць уражлівым на подых Духа Святога, каб дзяліцца ўсім тым, што мы атрымліваем ад багацця літургічнай малітвы Касцёла, раз за разам становячыся сведкамі ўпрысутнення Галготы. “Ite missa est” азначае, што цяпер наша чарга. Нас пасылаюць быць сведкамі ў Юдэі, Самарыі і аж да краёў зямлі, сведкамі таго, што з’яўляецца нашым досведам веры, каб іншыя спазналі і паверылі. Гэты край зямлі не павінен абавязкова мець геаграфічнае вымярэнне. Краем зямлі будзе сэрца твайго брата, якое высахла з-за недахопу адкрытасці на ласку: загубленае, зраненае, можа, збунтаванае і ненавіснае, заслепленае духам гэтага свету, якому трэба выйсці насустрач з усім запасам праўды і моцы, якімі нас узбройвае Дух Святы, заахвочваючы ў час і не ў час. Каб зрабіць гэта, трэба сапраўды найперш самому аддацца Духу, каб ён навучыў і накіраваў нас. Аддацца Духу азначае згадзіцца, каб ён разбурыў у нас божышчаў канфармізму, выгоды, пустаслоўя, уяўных дзеянняў, падпарадкавання правілам, якія навязвае нам свет, і зрабіў з нас завостраную стралу. Пашырэнне ў сучасным Касцёле бездапаможнасці і дэзарыентацыі патрабуе сапраўдных рыцараў Хрыста, якія толькі перад Ім схіляюць свае калені і змагаюцца за тое, каб перад Ім схілілася кожнае калена. Іначай наш высілак траціць усялякі сэнс. Не варта малаціць салому і ўзбіваць пену.


Кс. д-р Францішак Гамулчак SAC (нар. 1957) — выкладчык гісторыі Касцёла ў семінарыі ордэна палатынаў.
Крыніца: arscelebrandi.pl

Тэкст перакладзены з польскай мовы і апублікаваны з дазволу арганізатараў Ars Celebrandi.

Пакінуць каментар

Scroll Up