31.05.2018 / Peter Kwasniewski

Спажываючы Агонь і Духа: найцудоўнейшы з усіх Божых дароў🕑 10 хвілін

Уявіце сабе, што вы з’ясце Сонца і пры гэтым не згарыце. Што тады атрымаецца? У вашым целе будзе знаходзіцца крыніца святла і цеплыні. Унутры вас, верагодна, будзе знаходзіцца ўся цеплыня і ўсё святло, якія вам калісьці спатрэбяцца. Ніякіх рахункаў за ацяпленне, ніякіх лямпачак, ніякіх зімовых падарожжаў у цёплыя мясціны.

Калі мы прымаем Езуса ў Найсвяцейшым Сакрамэнце, мы прымаем крыніцу ўсяго звышнатуральнага святла і цеплыні, святла праўды, цеплыні любові, бо Ён сапраўднае “Сонца справядлівасці”. Мы прымаем самога Бога, самога Божага Сына, неаддзельнага ад Айца і Духа Святога. Св. Эфрэм пісаў:

“Ён назваў хлеб сваім жывым целам, напоўніў яго сабою і сваім Духам… І той, хто есць яго з вераю, спажывае Агонь і Духа… Бярыце яго, спажывайце яго ўсе і спажывайце з ім Святога Духа. Бо гэта сапраўды маё цела, і хто есць яго, будзе жыць вечна” [1].

Тое, што кантакт з гэтым спрадвечным і бясконцым Агнём не забівае нас у той жа момант, у пэўным сэнсе з’яўляецца яшчэ большым цудам, чым калі б мы елі Сонца і не згаралі. Наш Пан абараняе нас і, не жадаючы надта ўразіць нас, велікадушна хавае ззянне сваёй славы і мякка выпраменьвае свой спакой.

Менавіта з-за таго, што мы прымаем боскі агонь — агонь, які дзейнічае значна шырэйшым радыусам і дасягае больш магутных духоўных плёнаў, чым любы фізічны агонь, — годнае прыняцце Эўхарыстыі ачышчае, асвятляе і яднае нас. Найсвяцейшая Эўхарыстыя робіць у межах нашай душы тое ж, што полымя робіць з гаручым матэрыялам, выпальваючы ўпарты нораў і перамяняючы матэрыю ў саму сябе. Аднак паколькі наша душа незнішчальная, яна можа станавіцца полымем, не згараючы, як цудоўны палаючы куст. Эўхарыстыя робіць з душою тое, што агонь Сонца робіць з зямлёю, распаўсюджваючы цеплыню, абаграваючы целы і выклікаючы рост.

Як навучаюць нас Айцы, дактары і містыкі Касцёла, Сапраўдная Прысутнасць Езуса ў Эўхарыстыі аказвае адпаведны ўплыў на нашу душу і наша цела. Яна ўздзейнічае перадусім на душу, бо зноў жа, як Сонца, Езус выпраменьвае ласку на ўсё, што Яго акружае, на ўсё, што ўваходзіць у кантакт з Ім, паводле сваёй волі, “паводле меры Хрыстовага дару” (Эф 4:7).

Як і жанчыну з крывацёкам, хворую кроў старога Адама не можа вылечыць ніводзін людскі лек, а толькі дотык новага Адама, лекара душаў. Спачатку Пан дакранаецца да сутнасці душы, павялічваючы ў ёй ласку, якая робіць нашу душу прыемнай Богу, робіць яе ўсыноўленым дзіцём Айца, сястрою і нявестай Сына (soror mea, sponsa mea, як кажа Песня песняў), святыняй Духа Святога [2]. Ён дакранаецца да моцаў душы, напаўняючы іх цнотамі, узмацняючы добрыя звычкі. Ён прымушае гэтыя моцы працаваць: Ён выклікае ў нас акты веры, надзеі, любові і ўсіх іншых цнотаў. Толькі ў будучым жыцці нам будзе дадзена даведацца, як часта менавіта Езус, сутыкаючыся з апатычным зняменнем нашага сапсаванага стану, ажыўляў нашыя душы да дзеяння і пабуджаў нас прыносіць плёны, прыемныя Богу і карысныя для нас.

Святая Камунія ўплывае таксама і на цела. Усведамляць гэта вельмі важна, нават калі мы не можам зразумець гэтага цалкам. Знаходзячыся ў вялікім ценю Дэкарта, сучасныя людзі Захаду, здаецца, заразіліся тэндэнцыяй лічыць “духоўнасць” выключнай сферай дзеяння духа, пакінуўшы цела, як сірату, дбаць пра сябе самастойна. Не тое задумаў для нас, матэрыяльных стварэнняў, Пан, Які стварыў неба і зямлю. Дзякуючы святой Эўхарыстыі нашае цела робіцца больш паслухмяным і чулым да душы, ахвотней падпарадкоўваецца натхняльным моцам душы і цноты.

Пан пасеяны ў нашае цела як зерне несмяротнасці: на тое, што мае проста зямное жыццё і зямное існаванне, Ён выпраменьвае боскае жыццё і боскае існаванне. Ягоная прысутнасць нібы карысная радыяцыя. Мы ведаем, што звычайная радыяцыя выклікае дэфармацыю клетак. Але радыяцыя Божага Сына мае дакладна адваротны характар: яна надзяляе клеткі ва ўсім целе схаванай дасканаласцю, каб у апошні дзень гэтае цела ў Божых вачах аказалася пазначаным Хрыстом і прадстала як прыналежнае Хрысту, як цела, годнае і здольнае ўваскрэснуць па прыкладзе праслаўленага Караля. Ён жадае змяняць нашае цела, дзень за днём, у цела, якое Ён уваскрасіць, быццам гэта Яго ўласнае цела.

Хто спажываў Эўхарыстыю, той спажываў Цела і піў Кроў Таго, хто з’яўляецца ўваскрасеннем і жыццём. Іхнія ўласныя цела і кроў пазначаны нябачным подпісам, пячаткай спрадвечна жывых Цела і Крыві Езуса. Ва ўсёвідушчых вачах Бога Айца мужчына і жанчына, накормленыя Эўхарыстыяй, выглядаюць па-іншаму ад тых, хто не быў ёю накормлены. Не толькі ў сваёй душы, але і ў сваім целе яны носяць знакі Пана Езуса (пар. Гал 6:17). Як кажа св. Тамаш, мы прымаем Christus passus, “Хрыста, Які цярпеў” і Які цяпер знаходзіцца ў праслаўленым стане [3]. Святы Павел кажа нам, што цела, якое прыпадобнілася да церпячага Хрыста, прыпадобнілася і да Яго славы [4].

Гэта можна праілюстраваць адваротным прыкладам. Калі глебу засеяць соллю, як зрабілі рымляне з палямі Карфагена, знішчыцца здольнасць глебы прыносіць плады; на працягу многіх пакаленняў на ёй не будуць расці расліны. Але калі засеяць глебу людскога цела соллю Езуса Хрыста, яна зробіць гэтае поле плённым на ўсе часы, на вечнасць; соль Духа захавае цела ад сапсаванасці. І гэта менавіта тое, што Бог знаходзіць у целе таго, хто прымае Камунію, хто фарміраваўся і паддаваўся ўздзеянню прысутнасці Божага Сына ў святой Камуніі. Бог не “ўяўляе” сабе гэтую розніцу; гэтая розніца анталагічная. Рэджынальд Гарыгу-Лагранж кажа пра гэта: “Эўхарыстыя пакідае нібы зерне несмяротнасці ў целе, прызначаным да таго, каб устаць зноў і атрымаць водбліск хвалы душы” [5].

Паміж спажываннем ўваскрослага Пана і будучым уваскрасеннем, паміж спажываннем Ягонага Цела і ўваскрасеннем у целе ў апошні дзень у хвалебную вечнасць існуе прычынная сувязь. Тыя, хто не спажываў Цела Пана, таксама ўваскрасаюць з памерлых, аднак іхняе ўваскрасенне — гэта пакаранне, а не ўзнагарода; гэта ўваскрасенне дзеля асуджэння і вечнай смерці, а не дзеля жыцця і славы. Святы Тамаш заўважае, што цела асуджаных не з’яўляецца дасканалым, як Цела Хрыста, а хутчэй навекі застаецца ўспрымальным да болю, вечна памірае і ніколі не памрэ. Няхай Пан у сваёй міласэрнасці ўратуе нас ад такога няшчаснага ўваскрасення; няхай Ён дасць нам удзел у сваім хвалебным трыумфе над грахом і смерцю!

У сваёй цудоўнай энцыкліцы пра Эўхарыстыю Mirae caritatis Папа Леў ХІІІ кажа пра гэтае падвойнае ўдзеянне боскага Сакрамэнту на душу і на цела:

Гэты ж Сакрамэнт цудоўным чынам умацоўвае нашу надзею на вечнае шчасце, заснаваную на нашай веры ў Божую дапамогу. Бо пранізлівасць гэтага прагнення шчасця, якое настолькі глыбока закаранёна ў сэрцы чалавека ад яго нараджэння, усё больш і больш распальваецца досведам падманлівасці зямных дабротаў, несправядлівай жорсткасцю грэшнікаў і іншымі цярпеннямі, якім паддаюцца розум і цела.

Вось жа, Найсвяцейшы Сакрамэнт Эўхарыстыі з’яўляецца як крыніцай, так і задаткам шчасця і славы, прычым не толькі для душы, але таксама і для цела. Бо ён узбагачае душу багаццем нябеснага благаслаўлення і напаўняе яе салодкай радасцю, якая значна перавышае спадзяванні і чаканні чалавека; ён падтрымлівае яго ў бядотах, умацоўвае ў духоўнай барацьбе, захоўвае яго на вечнае жыццё і суправаджае яго туды як спецыяльны спажытак на падарожжа. А ў слабым і тленным целе гэтая боская Гостыя, якая з’яўляецца несмяротным Целам Хрыста, укараняе пачатак уваскрасення, зярно несмяротнасці, якое аднойчы дасць рост. Менавіта гэтай крыніцы душа і цела чалавека будуць абавязаныя гэтымі дарамі, пра што пастаянна вучыў Касцёл, пацвярджаючы абяцанне Хрыста: “Хто спажывае Маё Цела і п’е Маю Кроў, мае жыццё вечнае, і Я ўваскрашу яго ў апошні дзень” (Ян 6:54) [6].

Падобна піша і св. Ян Хрызастом:

Не будзем жа, прашу вас, пазбаўляць сябе жыцця сваёй непавагай, але будзем з трапятаннем і ў чысціні набліжацца да яго; і калі вы ўбачыце яго перад сабою, скажыце сабе: “Дзякуючы гэтаму Целу я больш не прах і не попел, больш не вязень, а свабодны: дзякуючы яму я спадзяюся пайсці на неба і атрымаць яго даброты, несмяротнае жыццё, удзел анёлаў і еднасць з Хрыстом” [7].

І вось пытанне, якое мы павінны задаць сабе: Ці верым мы, што Езус Хрыстус, Пан неба і зямлі, сапраўдна, рэальна і сутнасна прысутнічае ў Найсвяцейшай Эўхарыстыі? Калі так, то мы можам не проста следаваць за Ім воддаль, як напалоханыя апосталы падчас Яго Мукі: мы можам есці Дарогу, Праўду і Жыццё; мы можам стаць адным цэлым з Ім і дазволіць Ягонай рэальнасці фарміраваць нас.

Мы імкнемся ведаць Праўду і аглядаць яе тварам у твар у благаслаўлёным бачанні — тая самая Праўда з’яўляецца нашай ежай, мы можам спажываць яе і яднацца з ёю. Жыццё, якога мы прагнем, шчаслівае жыццё, жыццё ў небе — гэтае Жыццё мы можам прымаць у сябе. Тое, што Бог дае нам сябе, цалкам выходзіць па-за нашае абмежаванае разуменне, але не па-за Яго неабмежаваную ўладу. Дарога, якою мы імкнемся ісці, дарога Евангелля — гэта не філасофія, а Асоба, Слова, Якое сталася целам — і гэтая Асоба дае нам сябе.

Ці верым мы, што Ён Эмануэль, “Бог з намі”, Бог, Які прабывае сярод нас? Так, схаваным чынам, але таксама рэальным. Нават больш рэальным, чым мы. Пойдзем да Яго, пабяжым да рэальнасці! Бог — гэта крыніца ўсялякай рэальнасці, усялякай дабрыні, усялякай святасці, усялякага шчасця.

Сасмаглыя, усе ідзіце да водаў. І вы, якія не маеце срэбра, ідзіце. Ідзіце, купляйце без срэбра і без платы за віно і малако. Навошта вы адважваеце срэбра за тое, што не ёсць хлебам, а працу сваю за тое, чым нельга насыціцца? Слухайце ўважліва Мяне і спажывайце дабро, і няхай душа вашая нацешыцца тукам [8].

Што кажа наш Пан у Евангеллі ад св. Яна? “А вечнае жыццё ў тым, каб пазналі Цябе, адзінага праўдзівага Бога, і таго, каго Ты паслаў, Езуса Хрыста” (Ян 17:3). Ён таксама кажа: “Я прыйшоў, каб вы мелі жыццё і мелі ў дастатку” (Ян 10:10). Святая Імша — гэта ахвяра Хрыста, якая зноў робіцца рэальнай сярод нас; гэта Ягоная самаахвярнасць, а таксама і нашая, бо мы яднаемся з Ім. Менавіта гэтая самаахвярнасць дала нам сакрамэнт Яго мукі, смерці і ўваскрасення, праз які мы — а лепш сказаць, праз еднасць з самім Панам — церпім, паміраем і ўваскрасаем.

Мы не заўсёды можам быць задаволеныя сваім духоўным і хрысціянскім жыццём, але гэта не датычыцца справы. Нашая рэлігія заключаецца не ў адчуваннях і нават не ў правільных думках, а ў еднасці з таямніцамі; яна датычыцца цяжкіх рэалій, надта вялікіх для нашага разумення, якія Бог спасылае на нас, а мы адказваем на іх у цемры веры. Мы павінны давяраць не нашым зменлівым адчуванням і не нашым няпэўным думкам, а Яго вечнаму Слову, якое адно з’яўляецца скалою, на якой можна бяспечна будаваць. Калі мы будуем на скале Імшы — цэласнай, аўтэнтычнай Імшы, нязменнага саду святых, перададзенага нам праз стагоддзі каталіцкай традыцыі, — наш дом будзе стаяць устойліва заўсёды.

Кожны чалавек альбо жыве Эўхарыстыяй, альбо жадае жыць ёю, ведае ён гэта ці не. Гэта так, таму што кожны прагне Божага жыцця, прагне быць богам, быць несмяротным і дасканала шчаслівым. А Эўхарыстыя — гэта ежа несмяротнасці, ежа абагаўлення, у якой Бог сыходзіць да нас, а мы ўздымаемся да Яго. Усё гэта адбываецца ў веры, у пэўнай цемры. Аднак пакуль мы можам ускладаць надзею на нязменныя і беспамылковыя абяцанні Езуса Хрыста, сапраўдна прысутнага ў Найсвяцейшым Сакрамэнце, Эўхарыстыя будзе для нас вялікай гарантыяй таго, што мы ідзем шляхам да неба, а таксама вялікай крыніцай моцы для дасягнення гэтай мэты, якая настолькі перавышае нашыя магчымасці.

Таму мы павінны ў шчырасці і радасці заставацца вернымі Эўхарыстычнаму Пану і прымаць Яго так часта, як можам, прыходзіць пакланіцца Яму, дазваляць нашым розумам і сэрцам “эўхарыстызавацца”, каб нашае жыццё ўсё больш і больш станавілася актам падзякі за Яго цудоўную справу адкуплення ў нас.

ЗАЎВАГІ: 

[1] Sermo IV in Hebdomadam Sanctam: CSCO 413/Syr. 182, 55, цыт. у св. Ян Павел II, энцыкліка Ecclesia de Eucharistia (17 красавіка 2003), 17.

[2] Гл. св. Тамаш, Summa theologiae, I-II, q. 110.

[3] Summa theologiae, III, q. 66, art. 9: “Эўхарыстыя з’яўляецца ўспамінам смерці Хрыста, бо пакуты самога Хрыста ахвяраваныя нам як пасхальная вячэра”.

[4] Гл., між іншым, Рым 8:17.

[5] Reginald Garrigou-Lagrange, “The Three Ages of the Interior Life”перакл. Sr. M. Timothea Doyle, O.P. (Rockford, IL: TAN Books, 1989), 2:112.

[6] Леў XIII, энцыкліка Mirae caritatis (28 мая 1902)9.

[7] Ян Хрызастом, “In epistulam I ad Corinthos” 24.4 (PG 61, 203), цыт. у Pope Benedict XVI, “Letter on the Occasion of the Sixteenth Centenary of the Death of St. John Chrysostom” (10 жніўня 2007).

[8] Іс 55:1-2.


Аўтар: Peter Kwasniewski
Крыніца: OnePeterFive
Ілюстрацыя: Fr Lawrence Lew, O.P. (CC BY-NC-ND)

Тэкст перакладзены з англійскага арыгінала і апублікаваны з дазволу аўтара і рэдакцыі 1Р5.

Пакінуць каментар

Scroll Up