Справа не ў тым, што аднойчы ў 2017 годзе мы прачнуліся і раптоўна сутыкнуліся з тым, што на самых вярхах прасоўваецца святатацтва ў адносінах да Эўхарыстыі. Да гэтага моманту нас давёў доўгі, павольны працэс. Ён заключаўся ў паступовым размыванні святасці святой Ахвяры Імшы і Найсвяцейшага Сакрамэнту, а таксама у цярпімасці да святатацтва з боку іерархіі. Пяцьдзясят гадоў дэсакралізацыі скончыліся бязглуздым супярэчаннем усёй каталіцкай традыцыі, звязанай з найсвяцейшай таямніцай Касцёла.

Першым вялікім крокам быў дазвол прымаць Камунію ў руку, стоячы пры гэтым. Гэта быў моцны разрыў з глыбока ўкаранёнай практыкай многіх стагоддзяў, калі хрысціянін кленчыў у пакланенні перад алтарнай балюстрадай і прымаў Камунію на язык, як птушаня, якое кормяць ягоныя бацькі (гэта мы бачым у бясконцых сярэднявечных выявах пелікана з прабітымі грудзьмі, які корміць сваіх птушанятаў). Гэтая змена прадказальна прывяла да таго, што людзі пачалі думаць, што Эўхарыстыя насамрэч не з’яўляецца такою ўжо таямніцай і святыняй. Калі яе можна ўзяць проста ў рукі, як звычайную ежу, то, можа, гэта такія ж чыпсы, якія ядуць на вечарынах? [1] З-за мадэрністычнага вяртання да гэтай старажытнай практыкі, якую Касцёл у сваёй пастырскай мудрасці даўно спыніў, сістэматычна змяншаліся і падрываліся трымценне і пашана да Найсвяцейшага Сакрамэнту. Добра вядома, што адысці ад практыкі прыняцця Камуніі на язык і на каленях самі вернікі не прасілі; яе навязалі самазваныя “эксперты” [2].

Другім вялікім крокам было ўвядзенне свецкіх служыцеляў Камуніі. Яно ўмацавала адчуванне таго, што Касцёл канчаткова адкінуў усе свае размовы пра тое, што святар істотным чынам адрозніваецца ад свецкіх вернікаў, што Імша — гэта боская ахвяра, а Эўхарыстыя — гэта Хлеб анёлаў, трымаць які могуць толькі пасвячаныя рукі. Так, святар усё яшчэ мусіў казаць магічныя словы, але потым Маша ды Вася маглі падысці, узяць міскі і кубкі і раздаць жэтоны тым, хто з’яўляецца членам клуба.

Гэтыя і іншыя падобныя “рэформы” (замена велічнай і таямнічай лацінскай мовы на штодзённую народную, увядзенне песень пад гітару і фартэпіяна замест духавога аргана і грыгарыянскага спеву, разварот святара тварам да людзей, быццам гэта гаспадар ток-шоу, руйнаванне алтарных балюстрадаў, выдаленне табернакулюмаў з цэнтру святыняў, нявечанне ўбрання і начыння і г. д.) прывялі да таго, што вера людзей у Імшу як сапраўдную і адзіную правільную ахвяру і ў Эўхарыстыю як сапраўднае Цела і Кроў Езуса пахіснулася і сказілася. Не дзіўна, што пасля гэтага для большасці людзей ідэя эўхарыстычнага посту і падрыхтоўкі да Камуніі пры дапамозе споведзі пайшла пад хвост. Калі самі пастыры Касцёла паводзяць сябе так, быццам яны больш не вераць у гэтыя рэчы, то чаму ў гэта павінны верыць іхнія авечкі?

Кажучы коратка, мы жылі і пакутавалі на працягу паловы стагоддзя, пазначанай рытуальным мінімалізмам і сімвалічным супярэчаннем веры Касцёла ў найвышэйшых таямніцах Цела і Крыві Хрыста. Ян Павел ІІ і Бенедыкт XVI наракалі, што ў нашых супольнасцях, здаецца, амаль адсутнічае ўсведамленне розніцы паміж годным і нягодным прыняццем Камуніі, хоць гэта вывучаюць нават дзеці ў нядзельнай школе.

Дзяцей у тыя прымітыўныя “дасаборныя дні” вучылі практыкаваць цноту і пазбягаць смяротнага граху, таму што яны павінны жадаць магчы прыняць Пана і яшчэ больш дасканала з’яднацца з Ім, каб затым дасягнуць хвалы неба, дзе яны будуць вечна прабываць з Ім. Іх вучылі, што калі хтосьці прымае Пана ў стане смяротнага граху, то ён здзяйсняе яшчэ адзін, яшчэ горшы грэх. Іх вучылі, што добрай споведзі, са шкадаваннем за грахі і намерам пазбягаць іх у будучыні, дастаткова, каб выправіць гэтую кепскую сітуацыю і аднавіць сваё сяброўства з Богам. Ці можна сёння з поўнай сур’ёзнасцю сцвярджаць, што большасць каталікоў верыць у гэта альбо што ім гэтыя канцэпцыі прынамсі знаёмыя (ужо не кажучы пра разуменне)? [3]

Сёння, прынамсі ў пэўных заходніх краінах, як толькі надыходзіць час, амаль кожны падымаецца і падыходзіць да Камуніі. Лічыцца, што гэта тое, “што робяць на Імшы”. Наўрад ці хто прыступае да споведзі; наўрад ці хто ўстрымліваецца ад прыняцця Камуніі з-за ўсведамлення граху; рэдка які святар прапаведуе пра правільную ўнутраную паставу, неабходную для Камуніі. (Параўнайце гэтую сітуацыю з прапаведаваннем св. Яна Віянэя, якія нястомна казаў пра гэтыя рэчы і моцна заахвочваў сваіх парафіянаў прыступаць да споведзі і частай Камуніі. Не проста так ён з’яўляецца патронам пробашчаў. Патронаў трэба наследаваць.)

Такая д’ябальская глеба была падрыхтавана для апошняй стадыі, калі ўсялякія перашкоды да прыняцця Камуніі былі тэарэтычна або практычна скасаваныя. У тыповай сітуацыі, калі тыя нямногія каталікі, што прыходзяць на Імшу, пагалоўна прыступаюць да Камуніі, можа здавацца жорсткім і недарэчным вылучаць невялікую групу так званых “разведзеных і паўторна жанатых” людзей для асаблівага абыходжання: “Вам нельга прыступаць да Камуніі, але ў той самы час моладзі, якая мае пазашлюбныя адносіны і самазадавальняецца, парам, якія выкарыстоўваюць кантрацэпцыю, сем’ям, што часам прапускаюць нядзельную Імшу дзеля паходу на стадыён, Камунію прымаць дазволена, як звычайна!”

Гэты мой вялікі нарыс, як мне здаецца, тлумачыць, чаму лібералы і прыхільнікі прагрэсу ў Касцёле цалкам няздольныя зразумець, як хтосьці можа не згаджацца з восьмым раздзелам Amoris laetitia з яго ядзернай зноскай [4]. Яны насамрэч не вераць, што Імша — гэта сапраўднае і адзінае ахвярапрынашэнне Езуса Хрыста Найсвяцейшай Тройцы; не вераць яны і ў транссубстанцыяцыю і Сапраўдную Прысутнасць. Яны не вераць, што мы спажываем і п’ем Цела і Кроў Бога; яны не вераць, што тыя, хто есць і п’е іх нягодна, той есць і п’е сваё ўласнае асуджэнне, тады як астатнія рыхтуюць свае душы і целы да хвалебнага ўваскрасення.

Амарыты, калі можна іх так назваць, разглядаюць “Эўхарыстыю” як братэрскі сход, сацыяльную падзею, сцвярджэнне людской годнасці, “святкаванне” Божай “бескарыслівай любові”, згадваючы і іншыя слоганы на ўсе сітуацыі жыцця. У межах такой гарызантальнай і павярхоўнай тэалогіі няма месца нейкім патрабаванням і забаронам: кожнага запрашаюць, кожны прыступае! Паколькі Эўхарыстыя — гэта вячэра, якая сімвалізуе запрашэнне Бога для грэшніка, не існуе прычыны выключаць кагосьці з гэтай вячэры.

Amoris laetitia з’яўляецца часткай вялікай гістарычнай траекторыі, на якой Імшу абдзіралі з яе трансцэндэнтнага, таямнічага, страшнага і патрабавальнай ахвярнага рэалізму і пастаянна піхалі ў накірунку звычайнай вячэры са звычайнымі людзьмі, якія робяць звычайныя рэчы са звычайнай, зямной мэтай [5], са змушанай спантаннасцю і няёмкай банальнасцю, якая так і не змагла прывабіць натоўпы, прадказаныя Паўлам VI. Ці можна на такой Імшы рабіць штосьці іншае, як толькі прымаць Камунію? Хто ж падумае ісці на яе толькі дзеля пакланення Богу і сузірання Яго прыгажосці? Нагода і стымул да пакланення ў Novus Ordo практычна адсутнічаюць, а справы з прыгажосцю не толькі не палепшыліся, але і значна пагоршыліся. У такіх абставінах немагчыма і думаць пра тое, каб ставіць бар’ер паміж бясплатнай вячэрай і госцем, які і так задаволены тым, што прыйшоў сюды [6].

Насамрэч Імша з’яўляецца некрывавай ахвярай Крыжа, якая робіцца прысутнай сярод нас; адначасова гэта нябеснае, жыццядайнае вясельнае свята праслаўленага Хрыста. Эўхарыстыя — гэта сакрамэнт яднання ў адным целе маладой, апранутай у ласку, і Маладога, Які з’яўляецца адзіным яе шчасцем.

Я не здзіўляюся, калі бачу на традыцыйных лацінскіх Імшах па ўсім свеце, таксама і ў ЗША, дзве звязаныя паміж сабою з’явы: вялікую колькасць людзей, якія прыступаюць да споведзі перад і пасля Імшы; а таксама значную колькасць вернікаў, якія застаюцца ў лаўках і не прыступаюць да Камуніі. Унутраны трыумф аднаго чалавека і ўнутраныя выпрабаванні іншага вядомыя аднаму толькі Богу. Але відавочна, што ўсе яны прыйшлі пакланіцца Яму. Яны прыйшлі ў адказ на Ягоную веліч. Яны прыйшлі выканаць урачысты абавязак практыкаваць цноту пабожнасці. Ці гатовыя яны асабіста прыняць святую Камунію — гэта пытанне іншага парадку. Гэта разумнае становішча рэчаў, якое пашырана ў свеце традыцыі; гэта здаровы розум, які пракладае шлях да святасці.

ЗАЎВАГІ

[1] У кранальнай сцэне, якую Роберт Х’ю Бэнсан апісвае ў сваёй навэле “By What Authority?” [“Якою ўладай?”], мы чытаем пра досвед Ізабэл на кальвінісцкім камунійным набажэнстве: “Ад усходняй сцяны пад свод прынеслі стол з чырвонага дрэва. На ім быў вялікі белы абрус, які з кожнага боку даходзіў амаль да самой падлогі; шэраг срэбных начынняў, плоскіх талерак і высокіх, новых камунійных кубкаў і графінаў ззяў на гэтым стале. … Тры служыцелі ўжо прынялі Камунію, калі спераду пачуўся шоргат і тупат, і пустыя месцы ў першым шэрагу, засцеленыя камунійным абрусом, пачалі запаўняцца”. Ізабэл убачыла, як некаторыя людзі прымалі Камунію на каленях, а іншыя стоячы. І ўсё гэта на цырымоніі пратэстантаў, якія яўным чынам адмаўляюць Сапраўдную Прысутнасць і ахвярны характар Імшы.

[2] Існуе відавочная розніца паміж арыгінальнай практыкай, калі раннія хрысціяне прымалі Камунію ў рукі, і пазнейшым аднаўленнем гэтай практыкі тады, калі яна ўжо доўгі час была неактуальнай. У першым выпадку ў такой практыцы няма нічога кепскага. У другім выпадку гэтая практыка з’яўляецца адмаўленнем і сімвалічным супярэчаннем тым каштоўнасцям, якія прадстаўляе кленчанне перад гостыяй і прыняцце яе з рук святара.

[3] Мансіньёр Бэнсан пісаш пра свае англіканскія часы: “Я быў служыцелем у касцёле, які, здавалася, не разумеў сябе самога, нават у справах, непасрэдна звязаных са збаўленнем душы… Мог я ці не мог сказаць сваім пенітэнтам, што яны абавязаны вызнаваць свае смяротныя грахі перад прыняццем Камуніі? … Найменшае дзіця ў Рымска-каталіцкім Касцёле дакладна ведала, як трэба мірыцца з Богам і як атрымліваць Яго ласку…” (“A City Set on a Hill”). Ці ж не гучыць гэтае апісанне праблемы ў англіканскай супольнасці небяспечна блізка да таго, што мы можам бачыць сёння ў Рымска-каталіцкім Касцёле?

[4] Альбо, магчыма, лепш казаць пра зноскі, бо іх некалькі і яны надзвычай праблематычныя.

[5] Гэта адпавядае сляпому прыняццю энвайранменталізму ААН і “Грынпіса” ў энцыкліцы Laudato si’.

[6] Маштаб зменаў можна ўбачыць, калі ўявіць сабе, што адбылося б, калі б “прапанова Каспера” ўсплыла ў 1965 годзе — у апошні год, калі мы маглі б справядліва сцвярджаць, што ў Касцёле ўсё яшчэ захоўваецца цэласны і аўтэнтычны рымскі абрады (хоць яго тады ўжо пазбавілі пачатковых і заключных малітваў). Паўстаў бы ўзрушаны недавер і праведнае абурэнне. Такая прапанова правісела б у паветры не даўжэй, чым гарыць запалка. Ніводзін іерарх у здаровым розуме не падтрымаў бы яе. Прагрэсівісты сёння атакуюць традыцыяналістаў як за нашу любоў да традыцыйнай літургіі і нашу дагматычную непрымірымасць, так і за нашу адданасць аб’ектыўнай маральнасці. Яны маюць рацыю ў тым, што паміж гэтымі рэчамі існуе глыбокая і непарушная сувязь, якую добра падсумоўвае выраз “lex orandi, lex credendi, lex vivendi”.


Аўтар: Peter Kwasniewski
Крыніца: OnePeterFive
Ілюстрацыя: Fr. Lawrence Lew, OP (CC BY-NC-ND)

Тэкст перакладзены з англійскага арыгінала і перадрукаваны з дазволу аўтара.

Калі вы знайшлі арфаграфічную памылку, калі ласка, вылучыце яе і націсніце Ctrl+Enter.

Пакінуць каментар